Lạm phát Mỹ tăng 0,4% trong tháng 10: giá xăng hạ nhiệt nhưng vẫn cao hơn năm ngoái hơn 1 USD
Chỉ số giá tiêu dùng tháng 10 tăng 0,4% so với tháng 9 — cao hơn kỳ vọng một chút nhưng đã hạ nhiệt; giá xăng giảm từ 4,41 xuống 4,22 USD/gallon, lần đầu xuống dưới 4 USD kể từ tháng 7 — trong khi Fed chuẩn bị tăng lãi suất tiếp vào tháng 12.

Lạm phát Mỹ tăng 0,4% từ tháng 9 sang tháng 10 — cao hơn kỳ vọng một chút nhưng vẫn là sự hạ nhiệt trong đà tăng giá, khi chi phí xăng dầu giảm trong tháng. Theo Guardian, Cục Thống kê Lao động Mỹ đã không công bố con số lạm phát theo năm trong báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lần này, vì dữ liệu đã không được thu thập trong tháng 10/2025 do chính phủ đóng cửa. Chi phí năng lượng tăng cao do cuộc chiến Iran là yếu tố chính đằng sau lạm phát — vốn vượt mức 3% tính theo năm kể từ khi chiến tranh nổ ra cuối tháng 2. Tháng 5, lạm phát đạt 4,2%, cao nhất ba năm, rồi dao động trong khoảng 3,4% đến 3,7%.
Giá năng lượng vẫn tăng nhẹ trong tháng 10, dù mức tăng không cao như tháng 9 — khi CPI tháng tăng 0,6% so với tháng 8. Giá xăng đã hạ nhiệt đôi chút: từ trung bình 4,41 USD một gallon vào đầu tháng xuống 4,22 USD, nhưng vẫn cao hơn năm ngoái hơn 1 USD một gallon, theo AAA. Hôm thứ Hai, giá trung bình tại cây xăng đã rơi xuống dưới 4 USD lần đầu tiên kể từ tháng 7. Giá dầu diesel cao hơn năm ngoái gần 2,50 USD một gallon nhưng cũng đã giảm dần kể từ tháng 10.
Trên bàn cờ kinh tế Mỹ, con số 0,4% tháng 10 là một nước cờ hai mặt: đủ thấp để phe Dân chủ khoe rằng cơn sốt giá đã qua đỉnh, nhưng vẫn đủ cao để Fed có cớ tăng lãi suất tiếp vào tháng 12.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Dữ liệu mới được công bố sau cuộc bầu cử giữa kỳ trao quyền kiểm soát Quốc hội cho đảng Dân chủ — kết quả được xem rộng rãi là sự phản đối đảng Cộng hòa vì giá cả leo thang. Nhiều thành viên Cộng hòa, trong đó có Phó Tổng thống JD Vance, cho rằng sự bức xúc vì giá xăng tăng là lý do khiến đảng này thất bại. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất hồi tháng 9 — lần đầu tiên kể từ năm 2023 — và dự kiến sẽ tăng thêm tại cuộc họp tháng 12. Lãi suất cao làm chậm nền kinh tế vì vay tiền đắt đỏ hơn, và có thể kìm lạm phát. Mục tiêu lạm phát của Fed là 2%.
Thị trường lao động tháng 10 tăng trưởng vượt kỳ vọng, tạo thêm dư địa cho Fed tăng lãi suất. Tỷ lệ thất nghiệp tương đối ổn định, dao động ngay trên 4%. Vì lạm phát hiện nay gắn chặt với giá năng lượng, chưa rõ đợt tăng lãi suất có thể hạ nhiệt giá cả nhanh tới mức nào. Chủ tịch Fed Kevin Warsh nói ngân hàng trung ương quyết tâm đảm bảo giá cả hạ nhiệt: “Nhiệm vụ của chúng tôi là đảm bảo những thay đổi giá tương đối trong một số lĩnh vực không lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, và kỳ vọng lạm phát vẫn được neo giữ”, ông phát biểu ngày 28/10. Tâm lý người tiêu dùng tăng nhẹ vào cuối tháng 10 khi giá xăng hạ, theo khảo sát của Đại học Michigan — dù thị trường chứng khoán Mỹ đang giảm vì nhà đầu tư hoài nghi làn sóng chi tiêu cho AI. “Trong khi tâm lý cải thiện ở nhóm có tài sản thấp và trung bình, nó lại giảm 5% ở nhóm có danh mục cổ phiếu lớn nhất”, bà Joanne Hsu, giám đốc Khảo sát Người tiêu dùng, cho biết, đồng thời nói người tiêu dùng ngày càng lo về “một bong bóng AI có thể xảy ra”.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ kinh tế Mỹ, con số 0,4% tháng 10 là một nước cờ hai mặt: đủ thấp để phe Dân chủ khoe rằng cơn sốt giá đã qua đỉnh, nhưng vẫn đủ cao để Fed có cớ tăng lãi suất tiếp vào tháng 12. Và đây mới là điểm cay đắng nhất — cuộc bầu cử giữa kỳ vừa qua đã cho thấy lạm phát không còn là một chỉ số kinh tế khô khan, mà là lá phiếu quyết định ai nắm Quốc hội. Khi người Mỹ phải trả hơn 1 USD thêm cho mỗi gallon xăng so với năm ngoái, họ không cần biết CPI là gì — họ chỉ biết ví tiền mỏng đi, và họ trừng phạt đảng cầm quyền tại thùng phiếu.
Với Việt Nam, ván cờ này đánh thẳng vào ví tiền theo hai đường: Fed tăng lãi suất đẩy đồng đô la lên cao, khiến chi phí nhập khẩu xăng dầu, nguyên liệu và máy móc của doanh nghiệp Việt đắt đỏ hơn; và giá xăng dầu thế giới, vốn bị chi phối bởi chiến tranh Iran, sẽ quyết định giá xăng trong nước và giá cước vận tải.
Theo quý vị, khi giá xăng vẫn cao hơn năm ngoái hơn 1 USD một gallon — Fed tăng lãi suất tiếp có hạ được giá, hay chỉ làm doanh nghiệp và người vay tiền thêm khốn đốn? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


