TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Chính trị

Anh sắp nới mục tiêu xe điện: quy định 80% xe mới chạy điện vào 2030 có thể bị hạ

Chính phủ Anh dự kiến giảm mục tiêu xe điện trong tuần này, theo BBC — động thái được các hãng xe hoan nghênh nhưng vấp phản đối từ các nhóm môi trường, trong bối cảnh Thủ tướng Andy Burnham bị cho là đang đặt kinh tế lên trên khí hậu.

Minh họa: Thủ tướng Anh Andy Burnham bên xe điện, Quốc hội Anh và trạm sạc
Anh sắp nới mục tiêu xe điện: quy định 80% xe mới chạy điện vào 2030 có thể bị hạ. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Chiếc xe điện từng là biểu tượng của tương lai xanh nước Anh — nay chính phủ của Thủ tướng Andy Burnham được cho là sắp lùi một bước lớn. Theo BBC, các mục tiêu xe điện của chính phủ Anh dự kiến sẽ được giảm trong tuần này, trong một động thái có thể được các hãng xe hoan nghênh nhưng vấp phải sự phản đối của các nhóm môi trường.

Theo các quy định hiện hành, 80% số xe mới bán ra tại Anh phải là xe điện vào năm 2030. Xe xăng và dầu diesel mới sẽ bị loại bỏ dần vào năm 2030, và tới năm 2035, mọi xe mới bán ra đều phải không phát thải. Nhưng tốc độ chuyển đổi sang xe điện đã gây tranh cãi gay gắt — ngay cả trong nội các. Các nhóm ngành xe hơi từ lâu đã kêu gọi “giảm nhẹ khẩn cấp” đối với các quy định này.

Trên bàn cờ chính trị Anh, đây là nước đi mà Thủ tướng Andy Burnham phải tính rất kỹ: một bên là các hãng xe và hàng nghìn việc làm trong ngành sản xuất, một bên là cam kết khí hậu mà nước Anh đã ký với thế giới.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Chính phủ Anh đã tham vấn về việc giảm quy định 80%, và hiện một mức giảm đáng kể được cho là sắp xảy ra. Dù vậy, Văn phòng Thủ tướng khẳng định chưa có quyết định nào được đưa ra. Một nguồn tin chính phủ nói với BBC rằng chính phủ sẽ tiếp cận vấn đề này theo cách “thực dụng và cân bằng”.

Nếu các bộ trưởng quyết định nới lỏng mạnh hơn các quy định, động thái này — cùng với việc phê duyệt mỏ khí Jackdaw — sẽ bị một số người hiểu là Thủ tướng Burnham đang đặt các cân nhắc kinh tế lên trên môi trường. Các nhóm phát triển bền vững cảnh báo bất kỳ sự suy yếu nào của mục tiêu 2030 cũng sẽ đe dọa các mục tiêu điện khí hóa và khí hậu dài hạn của Anh.

Cuộc tranh luận này không chỉ diễn ra ở Anh. Ngay trên trang tin của BBC, các bài viết liên quan cho thấy Liên minh châu Âu cũng đang nới lỏng kế hoạch chấm dứt xe xăng và dầu diesel mới vào năm 2035. Cơn gió đổi chiều đang thổi qua cả châu Âu: khi các hãng xe kêu cứu và người tiêu dùng chần chừ trước giá xe điện, các chính phủ từng đặt ra những mốc thời gian đầy tham vọng nay phải tính lại bài toán giữa khí hậu và kinh tế.

Với người mua xe ở Anh, quy định 80% không chỉ là một con số trên giấy. Nó quyết định xe điện sẽ chiếm bao nhiêu phần trong các showroom, giá xe sẽ đi về đâu, và các hãng xe phải đầu tư bao nhiêu vào dây chuyền sản xuất điện. Một khi mục tiêu bị hạ, các hãng xe có thêm thời gian thở — nhưng các nhà vận động môi trường lo rằng nhịp chuyển đổi sẽ chậm lại đúng lúc thế giới cần tăng tốc, và các khoản đầu tư vào trạm sạc, lưới điện và pin sẽ bị chững lại theo.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ chính trị Anh, đây là nước đi mà Thủ tướng Andy Burnham phải tính rất kỹ: một bên là các hãng xe và hàng nghìn việc làm trong ngành sản xuất, một bên là cam kết khí hậu mà nước Anh đã ký với thế giới. Chữ “thực dụng và cân bằng” mà nguồn tin chính phủ dùng nghe có vẻ trung dung, nhưng trên bàn cờ này, thực dụng thường có nghĩa là kinh tế thắng khí hậu — ít nhất là trong ngắn hạn. Và khi mỏ khí Jackdaw được phê duyệt cùng lúc, thông điệp càng rõ: chính phủ này sẵn sàng đánh đổi một phần tham vọng xanh để giữ cho nền kinh tế và túi tiền cử tri không bị siết quá chặt.

Với Việt Nam, ván cờ xe điện của Anh không xa như tưởng. Việt Nam đang đặt cược lớn vào xe điện — từ VinFast tới các nhà máy pin và chuỗi cung ứng — và mọi tín hiệu chững lại của thị trường xe điện toàn cầu đều chạm tới đơn hàng, giá pin và tiến độ xuất khẩu. Nếu Anh và châu Âu cùng lùi, nhu cầu xe điện thế giới sẽ tăng chậm lại, và các doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng sẽ cảm nhận ngay. Bài học ở đây rất thực tế: chuyển đổi xanh chỉ đi nhanh khi ví tiền của người dân và doanh nghiệp chịu được tốc độ đó — còn không, chính phủ nào cũng sẽ phải lùi một nước.

Theo quý vị, khi kinh tế khó khăn, chính phủ nên giữ vững mục tiêu xanh cho bằng được, hay lùi một bước để cứu ngành xe và túi tiền người dân? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.