TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Châu Á

Trung Quốc xây đường băng gần 3km trên đá Linh Côn ở Hoàng Sa: Biển Đông thêm một “sân bay quân sự”

Trung Quốc đang xây một đường băng dài gần 3km trên đá Linh Côn thuộc quần đảo Hoàng Sa — đường băng thứ hai của Bắc Kinh ở Hoàng Sa — có thể đón cả máy bay ném bom và máy bay tiếp nhiên liệu, theo các chuyên gia và ảnh vệ tinh mà hãng AFP xem được. Việt Nam đã gọi việc xây dựng này là “hoàn toàn phi pháp”.

Minh họa: đường băng trên đảo ở Biển Đông, máy bay chiến đấu, máy bay vận tải và tàu chiến
Trung Quốc xây đường băng gần 3km trên đá Linh Côn ở Hoàng Sa: Biển Đông thêm một “sân bay quân sự” Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Trung Quốc đang xây một đường băng trên một đảo khác ở Biển Đông đang tranh chấp, có thể tăng cường đáng kể dấu chân quân sự của nước này trên tuyến đường thủy chiến lược, theo các chuyên gia và ảnh vệ tinh mà AFP xem được. Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền với hầu hết Biển Đông, bất chấp phán quyết quốc tế cho rằng tuyên bố đó không có cơ sở pháp lý, theo Channel NewsAsia.

Bắc Kinh bắt đầu nạo vét và bồi đắp quy mô lớn tại đá Linh Côn vào cuối năm ngoái, theo các báo cáo gần đây của CSIS và Viện Lowy dựa trên ảnh vệ tinh. Ông Lowell Bautista, tác giả báo cáo của Viện Lowy, nói với AFP rằng Trung Quốc đã biến đá này trong 10 tháng từ một trong những tiền đồn nhỏ nhất ở Hoàng Sa thành một hòn đảo có thể sánh với đảo lớn nhất của họ. Đường băng gần 3km này là đường băng thứ hai của Bắc Kinh ở Hoàng Sa và, cùng hạ tầng trên Trường Sa và đảo Hải Nam, tạo thành “một mạng lưới tích hợp gồm đường băng, cảng biển và cảm biến trải dài khắp biển”, ông Bautista nói.

Nước cờ đá Linh Côn là nước cờ quen thuộc của Bắc Kinh: không nổ súng, không tuyên bố, chỉ lặng lẽ nạo vét, bồi đắp — và mười tháng sau, một rạn san hô nhỏ đã thành đảo có đường băng gần 3km, đón được cả máy bay ném bom.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đường băng này tương tự đường băng trên đảo Phú Lâm và ba đường băng khác trên Trường Sa, theo CSIS. Đá Linh Côn — dài khoảng 6km theo trục tây bắc–đông nam — có thể trở thành một trong những tiền đồn quan trọng nhất của Trung Quốc ở Biển Đông, giúp Bắc Kinh hạn chế quyền tiếp cận của hải quân Mỹ và đồng minh nếu xảy ra xung đột. Ảnh chụp tháng 9 của Planet Labs cho thấy rõ công trình giống đường băng. Giám đốc Deep Dive Bonji Ohara, cựu tùy viên quốc phòng tại Trung Quốc, cho biết công trình này có thể tiếp nhận không chỉ máy bay chiến đấu mà cả máy bay vận tải, máy bay tiếp nhiên liệu và máy bay ném bom. Đường băng dự kiến vận hành vào giữa năm 2027, và có thể đưa Trung Quốc tới gần hơn việc “kiểm soát hoàn toàn toàn bộ Biển Đông”, ông nói.

Theo CSIS, đá Linh Côn có thể tăng cường tầm cảm biến của Trung Quốc gần bờ biển Việt Nam hơn, ở phía bắc Biển Đông gần các tuyến hàng hải lớn. “Đường băng và cảng sẽ bổ sung thêm năng lực và khả năng phục hồi cho cơ sở, giúp các hoạt động quân sự và bán quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông,” ông Harrison Pretat, phó giám đốc Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á của CSIS, nói với AFP. Nhưng ông cũng cảnh báo sự phản đối của quốc tế “đã ít hơn nhiều so với mức có thể kỳ vọng” trước quy mô của công trình, một phần vì thế giới đang phân tâm bởi các cuộc khủng hoảng khác.

Trung Quốc nói việc phát triển Hoàng Sa là vì mục đích dân sự — “xây dựng cần thiết” để “cải thiện điều kiện sống và làm việc trên các đảo”. Nhưng lịch sử không cho phép quên: hai nước đã giao tranh đẫm máu vì Hoàng Sa năm 1974, hơn 70 chiến sĩ Việt Nam hy sinh, và Trung Quốc nắm quyền kiểm soát thực tế từ đó tới nay. Tháng 8 vừa qua, Việt Nam gọi việc xây dựng tại đá Linh Côn là “hoàn toàn phi pháp” và yêu cầu “chấm dứt ngay lập tức”. Tháng 10, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles nói việc tăng cường quân sự của Trung Quốc đang tạo ra “điều kiện gây áp lực” ở Đông Nam Á. Nhưng ông Hunter Marston của Viện Lowy nói “các nước thành viên ASEAN sẽ không bao giờ có thể nói bằng một tiếng nói” vì quan điểm khác nhau về Trung Quốc — trong khi Philippines nhiều năm qua liên tục đối đầu với tàu Trung Quốc, có vụ dẫn tới va chạm và thương tích.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Nước cờ đá Linh Côn là nước cờ quen thuộc của Bắc Kinh: không nổ súng, không tuyên bố, chỉ lặng lẽ nạo vét, bồi đắp — và mười tháng sau, một rạn san hô nhỏ đã thành đảo có đường băng gần 3km, đón được cả máy bay ném bom. Mỗi nước đi đều nhỏ, đều mang danh “dân sự”, nhưng cộng lại thành mạng lưới đường băng, cảng biển và cảm biến phủ kín cả vùng biển.

Với Việt Nam, ván cờ này không còn là chuyện xa: đá Linh Côn nằm trong quần đảo Hoàng Sa, nơi hơn 70 chiến sĩ Việt Nam ngã xuống năm 1974, và đường băng mới đưa cảm biến Trung Quốc tới sát bờ biển Việt Nam hơn bao giờ hết. Việt Nam đã lên tiếng — “hoàn toàn phi pháp” — nhưng tiếng nói đơn lẻ khó lay chuyển một công trình đã thành hình. Theo quý vị, Việt Nam nên đối phó với nước cờ này bằng ngoại giao, bằng luật pháp quốc tế — hay bằng cách tự mình mạnh lên từng ngày trên chính vùng biển của mình? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.