TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

Thất nghiệp Anh bất ngờ giảm còn 4,6% nhưng việc làm trẻ vẫn “đi ngang”: 690.000 vị trí trống, thấp nhất từ 2014

Tỷ lệ thất nghiệp Anh giảm xuống 4,6% trong tháng 9, nhưng số vị trí tuyển dụng rơi xuống mức thấp nhất kể từ 2014 và thất nghiệp ở người trẻ 18–24 tuổi vẫn gần gấp ba mức trung bình — đúng lúc báo cáo Milburn về khủng hoảng việc làm trẻ được công bố.

Minh họa: người trẻ cầm CV trước trung tâm việc làm ở London, bảng tuyển dụng trống
Thất nghiệp Anh bất ngờ giảm còn 4,6% nhưng việc làm trẻ vẫn “đi ngang”: 690.000 vị trí trống, thấp nhất từ 2014 Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Con số đẹp nhất trên bảng thống kê việc làm Anh hôm nay lại đi kèm một bức tranh không đẹp chút nào. Tỷ lệ thất nghiệp bất ngờ giảm xuống 4,6% trong tháng 9 — từ 4,7% tháng 8 và 5% hồi đầu năm — theo Văn phòng Thống kê Quốc gia (ONS), trong lúc chính phủ chuẩn bị công bố báo cáo lớn về khủng hoảng việc làm ở người trẻ, theo The Guardian.

Ẩn dưới con số thất nghiệp là một thị trường lao động đang co lại. Số vị trí tuyển dụng rơi xuống 690.000 trong tháng 10 — mức thấp nhất kể từ năm 2014 — sau khi từng vọt lên hơn 1,3 triệu vào giai đoạn hậu đại dịch. Các doanh nghiệp chần chừ tuyển người trước bất ổn kinh tế toàn cầu và làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), mà nhiều nhà phân tích dự báo sẽ gây mất việc làm diện rộng. Thất nghiệp ở người trẻ 18–24 tuổi ở mức 13%, gần gấp ba mức trung bình của người trưởng thành. Phòng Thương mại Anh gọi đà sụt giảm vị trí trống là “đáng báo động” và cho rằng nó gây thêm áp lực cho báo cáo Milburn về giới trẻ không đi học, không đi làm, không đào tạo (Neets) được công bố trong ngày thứ Ba.

Nước cờ việc làm của Anh là bài học về cách đọc số liệu: thất nghiệp giảm nghe thì hay, nhưng khi vị trí tuyển dụng rơi xuống thấp nhất trong một thập kỷ và lương tăng chậm hơn giá cả, thì người lao động thực ra đang…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Tiền lương cũng đang mất đà. Mức tăng lương — chưa tính thưởng — giảm còn 3,5% trong ba tháng tính tới cuối tháng 9, từ 3,7% trong ba tháng tính tới tháng 8. Các nhà kinh tế tại London từng dự báo thất nghiệp giữ nguyên và lương giảm nhẹ còn 3,6%. Với lạm phát cũng ở mức 3,5% và dự kiến tăng tháng thứ tư liên tiếp lên 3,7% khi số liệu công bố vào thứ Tư, người lao động bình thường đối mặt với tăng trưởng lương thực tế bằng không, thậm chí âm. Ông Martin Beck, kinh tế trưởng tại hãng tư vấn WPI Strategy, nhận xét: “Thị trường lao động Anh vẫn tương đối kiên cường vào cuối mùa thu, nhưng bên dưới bề mặt, có thêm dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang chật vật tạo ra việc làm. Thị trường việc làm không rơi xuống vực, nhưng cũng chẳng đi tới đâu nhanh.”

Giới chủ đổ lỗi cho chi phí tăng: chính phủ Công đảng tăng đóng góp bảo hiểm quốc gia của chủ sử dụng, nâng lương tối thiểu và thay đổi quyền lợi người lao động. Một số ngân hàng lớn đã nói họ định dùng AI để cắt giảm nhân sự, và các bộ trưởng được cho là lo ngại về điều này. Ngân hàng Trung ương Anh đã tăng lãi suất hồi đầu tháng sau khi chỉ số giá tiêu dùng lên 3,5% trong tháng 9; khảo sát của ngân hàng cho thấy các chủ sử dụng không dự định tăng lương quá 3,5–4% trong năm tới. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách của ngân hàng tin rằng giá dầu và năng lượng cao trong năm tới — khi chiến tranh Iran kéo dài — có thể đẩy lạm phát tới gần 5% và buộc các chủ sử dụng trả lương cao hơn, rồi chuyển chi phí đó vào giá bán lẻ.

Bộ Việc làm và Lương hưu cho biết báo cáo Milburn sẽ “định hình các bước tiếp theo của chúng tôi cho người trẻ”, đồng thời nhấn mạnh gói hỗ trợ việc làm cho giới trẻ trị giá 2,5 tỉ bảng sẽ mang lại cơ hội “vừa kiếm tiền vừa học nghề” cho gần một triệu người trẻ, cùng với cải cách các trung tâm việc làm. “Bất chấp bối cảnh toàn cầu khó khăn, tỷ lệ thất nghiệp đang giảm và số người có việc làm đang tăng”, người phát ngôn của bộ nói. “Chúng tôi quyết tâm đi xa hơn.”

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Nước cờ việc làm của Anh là bài học về cách đọc số liệu: thất nghiệp giảm nghe thì hay, nhưng khi vị trí tuyển dụng rơi xuống thấp nhất trong một thập kỷ và lương tăng chậm hơn giá cả, thì người lao động thực ra đang nghèo đi trong im lặng — có việc làm, nhưng việc làm đó mua được ít hơn tháng trước.

Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng vào bàn ăn: AI đang thay đổi thị trường lao động ở mọi nước, và người trẻ luôn là nhóm chịu đòn đầu tiên — ở Anh là 13% thất nghiệp ở tuổi 18–24, ở Việt Nam là hàng trăm nghìn sinh viên mới ra trường đang tìm việc. Khi lương tăng 3,5% mà giá tăng 3,7%, thì con số tăng lương chỉ còn là ảo giác. Theo quý vị, giữa một thị trường “không rơi xuống vực nhưng cũng chẳng đi tới đâu”, người trẻ nên bám lấy việc làm cũ hay liều mình học nghề mới? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.