TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

Trump dọa đánh thuế “khủng khiếp” các hãng công nghệ Mỹ xây trung tâm dữ liệu AI ở nước ngoài

Tổng thống Mỹ nói sẽ cấm doanh nghiệp Mỹ xây trung tâm dữ liệu AI bên ngoài nước Mỹ vì “Trung Quốc sẽ lấy hết” — nhưng thừa nhận ông chưa hề bàn với chính các quan chức của mình.

Minh họa: Tổng thống Trump chỉ tay về phía các trung tâm dữ liệu, cờ Mỹ và cờ Trung Quốc
Trump dọa đánh thuế “khủng khiếp” các hãng công nghệ Mỹ xây trung tâm dữ liệu AI ở nước ngoài Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu tuyên bố sẽ áp “hình phạt khủng khiếp” — một loại thuế lớn — với các công ty công nghệ Mỹ xây trung tâm dữ liệu AI ở nước ngoài. “Chúng ta sẽ không cho phép các trung tâm dữ liệu ra nước ngoài, vì Trung Quốc sẽ lấy hết chúng, và chúng ta sẽ không để điều đó xảy ra,” ông Trump nói trong buổi họp báo tại Nhà Trắng sau chuyến công du châu Á, theo Guardian và BBC. “Chúng ta sẽ giữ tất cả ở trong nước này.”

Điểm đáng chú ý: chính ông Trump thừa nhận đây là ý tưởng ông vừa nghĩ ra — và chưa hề bàn với chính quyền của mình. “Tôi thậm chí còn chưa nói điều này với người của tôi. Nhưng tôi đang nói với họ ngay bây giờ, họ đang ở đây,” ông nói, theo BBC. Ông cũng không đưa ra chi tiết nào về cách thực thi — và hiện chưa rõ một lệnh cấm như vậy có thể áp dụng ra sao. Meta và Google — hai gã khổng lồ đã ký thỏa thuận xây trung tâm dữ liệu ở nước ngoài — đều chưa bình luận.

Nước cờ này: AI đã thành vấn đề an ninh quốc gia.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đòn đe dọa này nhắm thẳng vào một chủ đề nóng của bầu cử giữa kỳ đầu tháng 11: các trung tâm dữ liệu mọc lên gần khu dân cư, gây lo ngại về tiếng ồn và tiêu thụ điện, đã giúp nhiều ứng viên Dân chủ cam kết siết chặt quy định giành chiến thắng ngày 3/11. Tính tới tháng 4, nước Mỹ có khoảng 3.000 trung tâm dữ liệu, với 1.500 cơ sở khác đang được phê duyệt và xây dựng, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew. Trump kêu gọi các cộng đồng tận dụng các trung tâm dữ liệu thay vì đóng cửa chúng: “Các vị nên tận dụng các trung tâm dữ liệu. Hãy bắt họ trả tiền cho các vị, trả tiền cho cộng đồng của các vị, nhưng đừng đóng cửa chúng. Chúng ta muốn họ xây dựng ở đây.”

Ông Trump chỉ đích danh một dự án cụ thể: hồi tháng 9, Google công bố khoản đầu tư 13 tỉ euro (15 tỉ USD) vào hạ tầng AI ở Phần Lan, gồm ba trung tâm dữ liệu; tháng trước, việc xây hai trong số đó đã bị dừng vì lo ngại phá hơn 300 ha rừng. Trump nói chính quyền của ông “không cho phép điều đó xảy ra”. Trong khi đó, Canada đang tranh thủ làm điểm đến thay thế: Meta đã khởi công một trung tâm dữ liệu ở Alberta, và Anthropic đã ký thỏa thuận thuê dài hạn một trung tâm ở Nova Scotia.

Tuyên bố này nối tiếp một tuần siết chặt của Washington: hôm thứ Hai, chính quyền ban hành quy định mới hạn chế truy cập từ xa vào chip máy tính tiên tiến và máy chủ của Mỹ, nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc dùng chip Mỹ để huấn luyện mô hình AI — dù một ủy ban Hạ viện cho biết Mỹ đã phê duyệt bán gần 900.000 chip AI cho Trung Quốc trong sáu tháng. Động thái này cũng tác động tới các nước Đông Nam Á đã đầu tư mạnh vào trung tâm dữ liệu để cho các công ty Trung Quốc thuê sức mạnh tính toán. Với ông Trump, thông điệp rất rõ: Mỹ đang dẫn đầu, và ông sẽ không để Trung Quốc vượt qua Mỹ về AI — thứ ông gọi là “siêu trí tuệ”.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Nước cờ này: AI đã thành vấn đề an ninh quốc gia. Trump nhìn trung tâm dữ liệu như nhà máy thép thời chiến: phải ở trong nước, dưới kiểm soát của nước Mỹ, vì “Trung Quốc sẽ lấy hết”. Nhưng đòn đe dọa cũng phơi bày một nghịch lý: chính các công ty Mỹ đang chạy ra nước ngoài vì ở nhà bị dân phản đối — và một lệnh cấm không có chi tiết thực thi thì giống tuyên bố chính trị hơn chính sách.

Với Việt Nam, tin này vừa là cảnh báo vừa là cơ hội. Đông Nam Á đã đầu tư mạnh vào trung tâm dữ liệu để cho công ty Trung Quốc thuê sức mạnh tính toán — và Việt Nam cũng muốn làm điểm đến cho dòng vốn đó. Nếu Washington thực sự cấm các hãng Mỹ xây ở nước ngoài, các dự án tại Việt Nam có vốn Mỹ sẽ chững lại; nhưng khoảng trống đó có thể mở ra cho nhà đầu tư khác — hoặc doanh nghiệp Việt. Trong ván cờ AI toàn cầu, nước nào cũng muốn làm “công xưởng tính toán” — nhưng chỉ nước giữ được điện, đất, ổn định mới thắng. Theo quý vị, Việt Nam nên tranh thủ làm trung tâm dữ liệu khu vực, hay cẩn trọng trước rủi ro kẹt giữa Mỹ–Trung? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.