TP.HCM đặt mục tiêu thành đô thị toàn cầu theo quy hoạch 100 năm

Quy hoạch tổng thể của TP.HCM giai đoạn 2025–2050, với tầm nhìn 100 năm, vừa được thông qua trong Kết luận số 112 của Bộ Chính trị. Báo Tuổi Trẻ đã trò chuyện với chuyên gia quy hoạch đô thị, Tiến sĩ Ngô Viết Nam Sơn, về tham vọng đưa TP.HCM thành một đô thị toàn cầu.

Chiếm khoảng 23,4% GDP của Việt Nam, 30% thu ngân sách quốc gia và 30% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Hội nhập khu vực mạnh mẽ hơn — đặc biệt giữa TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu — tạo nền tảng cho mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm. Thành phố cũng đang áp dụng các mô hình còn mới với Việt Nam: phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), thành phố sân bay, trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do.

TP.HCM trước đây có dân số 14 triệu người, nhưng số người thực tế sinh sống và làm việc tại đây cao hơn nhiều. Quy hoạch mới dự báo dân số 18 triệu vào năm 2030, 25 triệu vào năm 2045 và hơn 27 triệu vào năm 2050 — những con số này là mục tiêu quy hoạch để chuẩn bị cơ sở hạ tầng và dịch vụ công cho cả cư dân thường trú và không thường trú.

Năm trung tâm đô thị vệ tinh — Côn Đảo, Long Hải – Hồ Tràm, Hóc Môn – Củ Chi, Bàu Bàng và Tân Uyên – Bắc Tân Uyên — cần cung cấp cùng cơ sở hạ tầng, dịch vụ công và tiện ích thiết yếu như khu vực trung tâm. TP.HCM lâu nay theo mô hình đơn trung tâm, gây tắc nghẽn và quá tải. Năm trung tâm vệ tinh nên được phát triển thành các cộng đồng tự cung tự cấp theo khái niệm thành phố 15 phút: giảm áp lực dân số và giao thông ở trung tâm, mở rộng không gian xanh và mặt nước — TP.HCM hiện chỉ có 0,5 m² không gian xanh mỗi người, so với mục tiêu cao hơn khoảng 20 lần — và tạo cấu trúc đô thị cân bằng hơn.

Quy hoạch kêu gọi cách tiếp cận đa tầng: trên mặt đất, dưới lòng đất và trên cao. Khi thành phố chuyển sang các tòa nhà cao tầng, tuyến metro và mạng lưới xe buýt, cư dân sẽ dần đón nhận việc đi bộ và giao thông công cộng. Dưới lòng đất, Ga Bến Thành và khu vực giới hạn bởi các đại lộ Nguyễn Huệ, Lê Lợi và Hàm Nghi mang đến cơ hội phát triển đa chức năng: cư dân cuối cùng có thể đi bộ trực tiếp từ Ga Bến Thành qua các lối đi ngầm tới The Spirit of Saigon, tòa nhà SJC và khu đất Trung tâm Thương mại Thuế cũ mà không cần quay lại mặt đường.

Một quy hoạch tốt chỉ là điều kiện cần; thành công phụ thuộc vào thực thi. Ông Sơn lấy ví dụ dự án Nam Sài Gòn, trên diện tích 2.600 ha trải dài 17 km: Phú Mỹ Hưng duy trì không gian xanh và đường thủy rộng lớn cùng hệ thống thoát nước hiệu quả, phần lớn không bị ngập lụt ngay cả khi mưa lớn, trong khi các khu vực xung quanh như đường Lê Văn Lương và Huỳnh Tấn Phát, dù thuộc cùng một khung quy hoạch, lại ngập lụt dai dẳng do phân lô và xây dựng không theo quy định cùng việc lấp ao hồ và kênh rạch.