Trump rút Vance khỏi đàm phán Iran, chuyển sang chiến dịch điều tra gian lận
Tổng thống Donald Trump cho biết ông đã rút Phó tổng thống JD Vance khỏi nỗ lực đàm phán với Iran và giao cho ông “tập trung toàn bộ sự chú ý” vào điều tra gian lận ở các thành phố và bang do đảng Dân chủ điều hành — một bước ngoặt mới trong chính sách Iran sau thất bại bầu cử giữa kỳ của đảng Cộng hòa.

Một dòng đăng trên mạng xã hội, và cả một hướng đi ngoại giao bị đảo ngược trong chớp mắt. Tổng thống Donald Trump hôm thứ Năm cho biết ông đã rút Phó tổng thống JD Vance khỏi nỗ lực đàm phán với Iran — khép lại một kênh ngoại giao mà chính ông từng giao cho Vance dẫn dắt, và chuyển vị phó tướng của mình sang một mặt trận khác: điều tra gian lận trong nước.
Theo The New York Times, ông Trump viết trên mạng xã hội: “Chúng ta không cần một thỏa thuận với Iran. Những ngày đó đã qua lâu rồi.” Thông báo này làm sâu thêm câu hỏi về kế hoạch của ông Trump nhằm chấm dứt chiến tranh: tổng thống đang cân nhắc nhiều phương án, bao gồm leo thang tấn công quân sự, rút lui và giao lại vấn đề cho các đồng minh Arab, hoặc đơn giản là giữ nguyên hiện trạng. Đây cũng là một bước ngoặt so với chỉ đạo trước đây của ông với ông Vance, sau khi phó tổng thống công khai đổ lỗi cho chiến tranh Iran về thất bại của đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ.
Trên bàn cờ của Tổng thống thứ 47, nước cờ rút Vance khỏi đàm phán Iran không phải là một sự rút lui — mà là một cú xoay bàn đúng phong cách bậc thầy đàm phán: khi một kênh ngoại giao không mang lại kết quả, ông chuyển…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ông Trump từng giao cho ông Vance — người từng phản đối riêng tư việc tiến hành chiến tranh với Iran — dẫn đầu đàm phán vào đầu năm nay. Gần đây, ông Vance đã liên hệ với một quan chức cấp cao của Iran để đề xuất nối lại đàm phán hòa bình toàn diện; trong một lá thư gửi qua trung gian Qatar tới Tướng Mohsen Rezaei, ông đề nghị hai bên sớm gặp nhau và nói rằng ông sẽ dẫn đầu các cuộc đàm phán thay mặt Mỹ. Nhưng ông Trump hôm thứ Năm cho biết ông đang chấm dứt nỗ lực đó. “Tôi đã yêu cầu Phó tổng thống Vance tập trung toàn bộ sự chú ý vào nạn tham nhũng và tội phạm quy mô lớn đang diễn ra tại các thành phố và bang do đảng Dân chủ điều hành trên khắp nước Mỹ,” ông viết.
Đằng sau quyết định này là một cuộc điều tra gian lận đang được chú ý ở Minnesota, đã dẫn tới hàng chục vụ bắt giữ Ngay sau khi đảng Cộng hòa chịu tổn thất nặng nề trong bầu cử giữa kỳ, ông Vance đã đổ lỗi cho chiến tranh Iran về thất bại của đảng. “Lý do chúng ta thua là chiến tranh,” ông viết, nói thêm: “Nếu quý vị muốn tranh luận rằng việc đó là xứng đáng, rằng mất Thượng viện trong sáu năm tới là xứng đáng, thì cứ tranh luận đi.” Ông Trump nói ông không bực bội vì bài đăng đó. “Nhiều người không thích bình luận của ông ấy,” ông nói. “Nhưng tôi thì không.”
Bối cảnh rộng hơn vẫn mù mịt. Mỹ và Iran gần đây đã tránh giao tranh quy mô lớn, nhưng các cuộc đụng độ nhỏ và cuộc giằng co giành eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Tướng Dan Caine đã trình tổng thống một danh sách các phương án quân sự, phòng khi ông Trump muốn leo thang trở lại. Nhưng trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình “60 Minutes”, ông Trump gợi ý ông không còn lo lắng về năng lực hạt nhân của Iran — lý do ông nêu ra khi bắt đầu chiến tranh. Dù vậy, eo biển Hormuz vẫn còn tranh chấp, và Mỹ đã phong tỏa hải quân ngăn Iran xuất khẩu dầu.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ của Tổng thống thứ 47, nước cờ rút Vance khỏi đàm phán Iran không phải là một sự rút lui — mà là một cú xoay bàn đúng phong cách bậc thầy đàm phán: khi một kênh ngoại giao không mang lại kết quả, ông chuyển quân bài mạnh nhất sang mặt trận quyết định hơn — cuộc chiến chống gian lận trong nước, nơi cử tri Mỹ đang nhìn vào từng ngày. Và khi Vance công khai nói “lý do chúng ta thua là chiến tranh”, ông Trump không trừng phạt mà nói “nhưng tôi thì không” bực bội: đó là cách giữ nội bộ đoàn kết trong lúc xoay trục.
Với Việt Nam, ván cờ này chạm tới ví tiền theo con đường dầu mỏ: eo biển Hormuz vẫn tranh chấp, phong tỏa hải quân vẫn siết xuất khẩu dầu của Iran, và mỗi lần căng thẳng leo thang là một lần giá xăng dầu thế giới rung lắc — mà giá xăng dầu rung lắc thì bữa cơm của hàng triệu gia đình Việt cũng rung theo. Nhưng cánh cửa hòa bình chưa khép hẳn: Nhà Trắng để ngỏ khả năng đàm phán qua đề xuất “2 ngày” của Tehran — và với một nền kinh tế xuất khẩu như Việt Nam, một eo biển Hormuz thông thoáng luôn đáng giá hơn bất kỳ cuộc chiến nào.
Theo quý vị, việc rút Vance khỏi bàn đàm phán là một nước cờ khôn ngoan của bậc thầy đàm phán — hay là dấu hiệu cho thấy cánh cửa hòa bình với Iran đang khép lại? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

