TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Chính trị

Anh trừng phạt lần đầu các công ty Israel xây khu định cư Bờ Tây: “Đừng đấu thầu, đừng xây, đừng trục lợi”

Ngoại trưởng Ed Miliband công bố loạt trừng phạt đầu tiên nhằm vào 8 công ty xây dựng Israel tham gia quy hoạch và xây nhà ở các khu định cư trái phép tại Bờ Tây — đúng lúc hồ sơ đấu thầu khu định cư lớn E1 sắp được phân bổ.

Minh họa: Ngoại trưởng Anh Ed Miliband trước các cần cẩu xây khu định cư Bờ Tây và cán cân công lý
Anh trừng phạt lần đầu các công ty Israel xây khu định cư Bờ Tây: “Đừng đấu thầu, đừng xây, đừng trục lợi” Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Lần đầu tiên, London ra tay trực tiếp với những công ty đang đổ bê tông lên tương lai của giải pháp hai nhà nước. Ngoại trưởng Anh Ed Miliband đã công bố loạt trừng phạt đầu tiên nhằm vào các công ty Israel lên kế hoạch xây dựng các khu định cư trái phép ở Bờ Tây, sau khi ông cam kết sẽ cố ngăn những khu định cư phá hủy cơ hội của giải pháp hai nhà nước, theo The Guardian.

Ông Miliband công bố các biện pháp ngay trước khi hồ sơ đấu thầu cho khu định cư lớn E1 ở Bờ Tây được chính phủ Israel phân bổ, đồng thời nói ông muốn làm việc với một chính phủ Israel mới theo cách hợp tác hơn. Thủ tướng tiềm năng mới của Israel, ông Gadi Eisenkot, đã nói rằng nếu được bổ nhiệm, ông sẽ có cách tiếp cận cứng rắn hơn ông Benjamin Netanyahu đối với bạo lực của người định cư. Các lệnh trừng phạt được thiết kế để chặn dòng tài chính tới 8 công ty xây dựng đã được xác định, dù trên thực tế mức độ các công ty này phụ thuộc vào tài chính Anh tới đâu vẫn chưa được kiểm chứng.

Nước cờ của ông Miliband đáng chú ý không phải ở quy mô — 8 công ty, dòng tiền chưa được kiểm chứng — mà ở thông điệp: lần đầu tiên London đánh thẳng vào túi tiền của những người xây khu định cư, thay vì chỉ lên án bằng…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ngoại trưởng Anh cũng công bố trừng phạt một nhóm hoạt động cánh hữu của Israel liên quan tới việc tìm cách chặn viện trợ vào Gaza — hoạt động này vẫn diễn ra mới tháng trước. Hồi tháng 9, ông Miliband đã công bố mở rộng chế độ trừng phạt nhân quyền toàn cầu của Anh, cùng biện pháp — chưa thực thi — cấm buôn bán hàng hóa từ các khu định cư trái phép. Bộ Ngoại giao Anh phân biệt rõ thương mại với “Israel trong đường xanh” với hoạt động trong các khu định cư. Theo Bộ Ngoại giao, chính phủ Israel hiện tại “không chỉ từ chối trấn áp các khu định cư trái phép, mà còn tạo điều kiện và khuyến khích chúng” — số khu định cư được phê duyệt trong bốn năm của chính phủ này nhiều hơn cả 20 năm trước đó cộng lại.

Ông Miliband — người từng bị một số bên chỉ trích vì mở rộng tiêu chí trừng phạt và lên kế hoạch cấm buôn bán với các khu định cư trái phép — nói thẳng: “Bảo vệ giải pháp hai nhà nước là ngôi sao Bắc Đẩu trong cách tiếp cận của chính phủ này. Vì vậy thông điệp của tôi về E1 rất rõ ràng: đừng đấu thầu, đừng xây dựng, và đừng trục lợi từ việc phá hủy giải pháp hai nhà nước.” Nhưng ông cũng đưa ra một cành ô liu: “Chúng tôi cam kết làm việc hiệu quả với một chính phủ Israel mới và Chính quyền Palestine để thúc đẩy hòa bình và an ninh lâu dài cho cả người Israel và người Palestine.”

Ông Miliband và Bộ trưởng Trung Đông Stephen Doughty nhiều lần nhấn mạnh việc Israel từ chối cho nhiều loại hàng hóa lưỡng dụng vào Gaza. Bộ Ngoại giao Anh cho biết dân thường ở Gaza đang rất cần vật tư mùa đông, với những trận lũ lụt thảm khốc khiến gần 4.000 hộ gia đình mất nơi ở và 1,4 triệu người đang sống trong lều hoặc nơi trú tạm. Theo Liên Hợp Quốc, hơn 150.000 lều và 300.000 tấm bạt do các đối tác nhân đạo và nhà tài trợ mua đang ở ngoài Gaza, sẵn sàng đưa vào, nhưng đang bị chính quyền Israel giữ lại; gỗ vào cũng bị chặn, khiến không còn bộ dụng cụ trú ẩn khẩn cấp nào. Chính phủ Israel cho rằng việc chặn một số hàng hóa là cần thiết để ngăn Hamas lấy được hàng hóa có thể dùng để tấn công Israel. Tranh cãi về hàng hóa lưỡng dụng và các cửa khẩu bị đóng đã kéo dài hơn hai năm.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Nước cờ của ông Miliband đáng chú ý không phải ở quy mô — 8 công ty, dòng tiền chưa được kiểm chứng — mà ở thông điệp: lần đầu tiên London đánh thẳng vào túi tiền của những người xây khu định cư, thay vì chỉ lên án bằng lời. “Đừng đấu thầu, đừng xây, đừng trục lợi” là một câu nói được viết cho các phòng họp của ngân hàng và công ty luật, chứ không phải cho báo chí — và đó mới là nơi một lệnh trừng phạt thực sự có răng.

Với Việt Nam, ván cờ này là một bài học về cách dùng kinh tế làm đòn bẩy ngoại giao: trừng phạt không cần lớn, chỉ cần đúng chỗ — đúng vào dòng tiền, đúng vào lúc đấu thầu. Nhưng khi Israel nói họ chặn hàng vì an ninh, còn London nói họ chặn tiền vì hòa bình, thì dân thường ở Gaza — 1,4 triệu người đang sống trong lều giữa mùa đông — phải chờ tới bao giờ? Theo quý vị, trừng phạt 8 công ty có đủ sức cứu giải pháp hai nhà nước — hay chỉ là một tuyên bố đẹp trước khi E1 được khởi công? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.