TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

Chứng khoán Mỹ bán tháo sau bầu cử giữa kỳ: “bong bóng AI” xì hơi hay chỉ là nhịp chỉnh?

Nasdaq lao dốc ngay sau khi phe Dân chủ thắng lớn ở bầu cử giữa kỳ. Giới đầu tư sợ một Quốc hội mới sẽ siết trung tâm dữ liệu — nhưng nỗi lo về định giá AI đã âm ỉ từ lâu.

Sàn giao dịch chứng khoán Mỹ lao dốc với biểu đồ Nasdaq và trung tâm dữ liệu
Chứng khoán Mỹ bán tháo sau bầu cử giữa kỳ, dấy lên lo ngại về bong bóng AI. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Cơn sốt trí tuệ nhân tạo có đang đi tới hồi kết, hay đây chỉ là lần thị trường “tỉnh rượu”? Đó là câu hỏi đang treo trên đầu các nhà đầu tư, sau khi chứng khoán thế giới lao dốc mạnh — và cú rơi mạnh nhất lại rơi đúng vào ngày phe Dân chủ thắng lớn ở bầu cử giữa kỳ Mỹ.

Theo BBC, đợt bán tháo hôm thứ Năm mạnh nhất ở chỉ số Nasdaq — nơi tập trung các “ông lớn” như Alphabet, Nvidia, Meta và Apple. Cú rơi diễn ra ngay sau khi phe Dân chủ thắng lớn ở bầu cử giữa kỳ và nắm toàn bộ Quốc hội. Nhiều ứng viên Dân chủ hàng đầu đã vận động chống lại việc mở rộng không kiểm soát các trung tâm dữ liệu — hạ tầng chống lưng cho sự tăng trưởng của AI. Nỗi lo Quốc hội mới sẽ siết quy định với AI đã khiến giới đầu tư lo ngại.

Ván cờ AI lần này có hai bàn cờ chồng lên nhau.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Nhưng nỗi lo về triển vọng của ngành này đã lớn dần từ lâu. Kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022, làn sóng quan tâm tới AI đã châm ngòi cho một cơn sốt vàng: nhà đầu tư đổ tiền vào chip, hạ tầng mạng, trung tâm dữ liệu và năng lượng cho chúng. Giá trị các công ty công nghệ tăng vọt. Theo Goldman Sachs, đầu tư vào AI dự kiến đạt 1.000 tỷ USD trong năm 2026.

Vấn đề là nhà đầu tư muốn thấy lợi nhuận — và trong những tháng gần đây, lo ngại ngày càng lớn về việc liệu cơn sốt AI có thực sự sinh ra của cải như kỳ vọng.

Chính quyền Trump thì đi theo hướng ngược lại: ông Trump ủng hộ AI hết mình, gọi đó là “siêu trí tuệ”. Nhưng nhiều ứng viên Dân chủ đã chạm đúng nỗi lo của cử tri cơ sở về trung tâm dữ liệu: tiêu thụ quá nhiều nước và điện — thứ mà nhiều người lo sẽ đẩy hóa đơn sinh hoạt lên cao — cùng tiếng ồn, chiếm đất và xáo trộn chung. Một cuộc thăm dò của Gallup tháng 5 cho thấy 71% người Mỹ sẽ phản đối việc xây một trung tâm dữ liệu trong cộng đồng của họ, so với 53% phản đối nhà máy điện hạt nhân.

James Talarico, người vừa thắng ghế Thượng viện ở Texas vốn là thành trì Cộng hòa, là một trong những người đáp lại sự hoài nghi đó, kêu gọi “bảo vệ người Mỹ và thiết lập những luật lệ rõ ràng, nhất quán cho doanh nghiệp”. Với quyền kiểm soát cả hai viện, phe Dân chủ giờ được kỳ vọng sẽ thách thức chương trình công nghệ của tổng thống. Tân thống đốc Texas Gina Hinojosa cũng vận động chống trung tâm dữ liệu, cam kết tạm dừng xây mới — đối trọng trực tiếp với tỷ phú Elon Musk, người đã chi gần 450 triệu USD hậu thuẫn các chiến dịch của phe Cộng hòa trong kỳ bầu cử giữa kỳ.

Tudor Brown, đồng sáng lập hãng công nghệ Arm Holdings của Anh, nhắc nhở: “Giá cổ phiếu dựa trên lợi nhuận tương lai, không phải lợi nhuận hiện tại.” Nếu phần thưởng kỳ vọng không lớn như tưởng, một số nhà đầu tư sẽ bán ra — nhưng theo ông, tác động sẽ có giới hạn, vì “có một mức sàn tự nhiên”.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ván cờ AI lần này có hai bàn cờ chồng lên nhau. Bàn cờ thứ nhất là định giá: khi cả nghìn tỷ USD đổ vào một ngành mà lợi nhuận vẫn là câu hỏi mở, thì bất kỳ một cái cớ nào — một cuộc bầu cử, một phát biểu, một con số — cũng đủ làm thị trường giật mình. Bàn cờ thứ hai là chính trị: lần đầu tiên, “trung tâm dữ liệu” trở thành một vấn đề bầu cử thực sự, vì nó chạm vào thứ gần gũi nhất với cử tri — hóa đơn tiền điện, tiền nước. 71% người Mỹ phản đối trung tâm dữ liệu trong cộng đồng của họ: đó không phải là con số của giới công nghệ, đó là con số của bữa cơm gia đình.

Với người Việt, câu chuyện này gõ cửa theo hai hướng. Một mặt, Việt Nam đang mời gọi đầu tư trung tâm dữ liệu và AI — và cơn bán tháo ở Phố Wall nhắc rằng dòng vốn này nhạy cảm với chính trị hơn ta tưởng. Mặt khác, ví tiền của người Việt cũng nằm trong ván cờ: cổ phiếu công nghệ lao dốc thì quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và cả giá điện thoại, laptop trong nước đều rung theo. Bong bóng hay nhịp chỉnh — câu trả lời sẽ không đến từ Phố Wall, mà từ việc Quốc hội mới của Mỹ làm gì với các trung tâm dữ liệu trong vài tháng tới.

Theo quý vị, cú rơi của Nasdaq lần này là thị trường “xả hơi” sau một cơn sốt quá nóng — hay là phát súng đầu tiên cho một cuộc điều chỉnh lớn hơn?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.