EU kiện IBM và hai hãng châu Âu vì hệ thống biên giới EES lỗi liên miên: hành khách lỡ chuyến bay, chờ 3 tiếng
Cơ quan công nghệ EU-Lisa đã kiện IBM, Atos và Leonardo ra tòa Estonia vì chậm trễ hệ thống kiểm soát biên giới EES — hệ thống ra mắt tháng 10/2025 nhưng kiosk hỏng, hệ thống sập, hành khách chờ tới 3 giờ.

Liên minh châu Âu vừa kiện chính những nhà thầu làm hệ thống biên giới của mình. Theo The Guardian, cơ quan công nghệ của EU, EU-Lisa, đã kiện IBM cùng hai công ty khác trong liên danh triển khai và duy trì hệ thống xuất nhập cảnh (EES) — hãng công nghệ Pháp Atos và nhà thầu quốc phòng Ý Leonardo. Vụ kiện được tiết lộ trong báo cáo tài chính năm mới nhất của cơ quan này, trong đó nói rằng “sau nhiều lần chậm trễ trong việc bàn giao EES, cơ quan đã kích hoạt các biện pháp khắc phục theo hợp đồng và pháp lý sẵn có để bảo vệ lợi ích tài chính của mình”.
Hệ thống EES ra mắt tháng 10/2025 và gần như lập tức gặp sự cố. Một số hành khách vào giờ cao điểm đã lỡ chuyến bay vì chậm trễ do công nghệ mới và thiếu nhân viên biên giới. Các sân bay phàn nàn kiosk EES thường xuyên hỏng hóc và hệ thống hay sập, khiến thời gian chờ lên tới 3 giờ vào giờ cao điểm. EU-Lisa cho biết đã nộp đơn kiện ngày 22/12/2025 lên một tòa án ở Estonia, nơi cơ quan này đặt trụ sở. Cơ quan từ chối bình luận chi tiết, nhưng nói vụ kiện liên quan tới “giai đoạn phát triển hệ thống và không ảnh hưởng tới vận hành hiện tại”, đồng thời khẳng định “EES đang vận hành đầy đủ”. Vụ kiện lần đầu được tờ Financial Times đưa tin.
Trên bàn cờ công nghệ, vụ kiện này là lời cảnh báo đắt giá cho mọi chính phủ đặt cược vào các “siêu dự án” số: khi một hệ thống biên giới trị giá hàng trăm triệu euro mà vẫn để hành khách chờ 3 tiếng và lỡ chuyến bay,…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ủy ban châu Âu cho biết họ không phải là một bên trong vụ kiện, đồng thời lưu ý vụ việc liên quan tới “sự chậm trễ trong bàn giao EES vào thời điểm phát triển hệ thống” và “không liên quan tới vận hành của EES”. Hệ thống này tăng cường kiểm tra an ninh với hành khách từ ngoài khu vực đi lại tự do: khuôn mặt phải được chụp ảnh và vân tay phải được quét trước khi được phép vào khu vực Schengen — gồm 25 trong 27 nước thành viên EU cùng Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ. Các kiểm tra áp dụng với người không phải công dân của 29 nước Schengen, Ireland hay Cyprus. The Guardian đã liên hệ IBM, Leonardo và Atos để lấy bình luận.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ công nghệ, vụ kiện này là lời cảnh báo đắt giá cho mọi chính phủ đặt cược vào các “siêu dự án” số: khi một hệ thống biên giới trị giá hàng trăm triệu euro mà vẫn để hành khách chờ 3 tiếng và lỡ chuyến bay, thì lỗi không chỉ nằm ở code — mà nằm ở cách quản lý dự án, cách nghiệm thu và cách các tập đoàn công nghệ lớn bán lời hứa. EU kiện nhà thầu là nước cờ hiếm: thường thì chính phủ im lặng chịu đựng, còn ở đây Brussels chọn đưa nhau ra tòa để đòi lại tiền.
Với Việt Nam, câu chuyện này soi thẳng vào những dự án cửa khẩu số, e-gate và căn cước số đang triển khai: bài học là công nghệ biên giới chỉ có giá trị khi nó chạy được vào giờ cao điểm, khi hành khách đông nhất và hệ thống căng nhất. Một kiosk hỏng ở sân bay Nội Bài hay Tân Sơn Nhất cũng có thể biến thành hàng dài cả trăm mét — và khi đó, người trả giá không phải nhà thầu, mà là hành khách và ví tiền của họ, từ vé máy bay lỡ chuyến tới cả chuyến công tác đổ bể.
Theo quý vị, EU kiện IBM là cách đòi lại công lý cho hành khách, hay chỉ là màn đổ lỗi muộn màng cho một dự án đã sai từ khâu thiết kế? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


