TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Châu Á

Somalia trục xuất đại sứ UAE trong 72 giờ, tố “xâm lược công khai”: vùng Sừng châu Phi dậy sóng

Somalia ra lệnh cho đại sứ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất rời khỏi nước này trong 72 giờ và rút đại sứ của mình khỏi Abu Dhabi, cáo buộc UAE vi phạm chủ quyền — một đòn ngoại giao hiếm thấy ở vùng Sừng châu Phi.

Minh họa: quan chức Somalia trước cảng Mogadishu, cờ Somalia và bản đồ châu Phi với tuyến hàng hải
Somalia trục xuất đại sứ UAE trong 72 giờ, tố “xâm lược công khai”: vùng Sừng châu Phi dậy sóng Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Một tối hậu thư 72 giờ vừa làm rung chuyển vùng Sừng châu Phi. Somalia đã ra lệnh cho đại sứ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) rời khỏi nước này trong vòng 72 giờ, đồng thời rút đại sứ của chính mình khỏi Abu Dhabi, cáo buộc UAE có những hành vi vi phạm chủ quyền không được nêu rõ — mà Mogadishu gọi là một cuộc “xâm lược công khai”, theo CNA.

Bộ trưởng Thông tin Abdifatah Kasim Mohamud tuyên bố trong chương trình phát sóng của hãng thông tấn nhà nước hôm thứ Năm (19/11): “Sẽ có biện pháp đối với bất kỳ ai hợp tác với UAE trong cuộc xâm lược chống lại Somalia.” Ông kêu gọi: “Mọi người Somalia được kêu gọi bảo vệ đất nước và đoàn kết chống lại cuộc xâm lược công khai của UAE đối với chủ quyền, an ninh, lãnh thổ và sự thống nhất của người Somalia.” Tuy nhiên, vị bộ trưởng không nói rõ UAE đã làm gì để châm ngòi cho phản ứng này.

Ván cờ ở Mogadishu là một bài học kinh điển về sức mạnh của đồng tiền trong địa chính trị: một nước nhỏ, chính phủ yếu, nhưng lại nằm trên tuyến hàng hải huyết mạch — thì ai nắm cảng, người đó nắm yết hầu.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Hai ngày trước, Tổng thống Hassan Sheikh Mohamud đã cáo buộc UAE hỗ trợ kinh tế và chính trị cho một số chính quyền khu vực của Somalia để chống lại chính phủ liên bang. Phía UAE chưa có phản hồi ngay lập tức từ Bộ Ngoại giao. UAE từng giúp tài trợ và huấn luyện quân đội Somalia, đồng thời hậu thuẫn các cảng và dự án thương mại tại đây, và lâu nay vẫn phủ nhận can thiệp vào công việc nội bộ của Somalia.

Mâu thuẫn này không phải mới. Hồi tháng Giêng, Somalia tuyên bố chấm dứt mọi thỏa thuận với UAE, bao gồm các thỏa thuận cảng biển và hợp tác quốc phòng — an ninh, cáo buộc UAE phá hoại chủ quyền quốc gia. Ba vùng tự quản của Somalia có quan hệ thân thiết với UAE đã bác bỏ động thái đó vào thời điểm ấy. UAE từ lâu đã dùng sức mạnh tài chính để mở rộng ảnh hưởng khắp vùng Sừng châu Phi, bằng sự kết hợp giữa tiền bạc, quân sự và ngoại giao.

Thực tế trên mặt đất cho thấy cán cân không hề cân bằng: chính phủ liên bang Somalia chỉ có quyền lực hạn chế trên khắp đất nước và vẫn chưa đánh bại được phiến quân Hồi giáo, bất chấp nhiều năm hỗ trợ quốc tế, trong đó có lực lượng gìn giữ hòa bình châu Phi và các cuộc không kích của Mỹ. UAE từng huấn luyện hàng trăm binh sĩ Somalia trong giai đoạn 2014–2018, và hiện vẫn trả lương cùng hậu cần cho khoảng 3.400 cảnh sát quân sự và lực lượng đặc nhiệm Somalia tại thủ đô và vùng phụ cận, theo các nguồn tin cấp cao của Somalia. UAE cũng đã cam kết hàng trăm triệu USD cho các cảng và hạ tầng quân sự dọc bờ biển, nằm trên các tuyến vận tải biển toàn cầu.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ván cờ ở Mogadishu là một bài học kinh điển về sức mạnh của đồng tiền trong địa chính trị: một nước nhỏ, chính phủ yếu, nhưng lại nằm trên tuyến hàng hải huyết mạch — thì ai nắm cảng, người đó nắm yết hầu. UAE không cần đưa quân tới, chỉ cần trả lương cho 3.400 tay súng và rót tiền vào cảng là đủ sức khiến chính phủ liên bang phải hét lên hai chữ “xâm lược”.

Với Việt Nam, câu chuyện này chạm tới điều cốt lõi: chủ quyền không chỉ giữ bằng súng đạn, mà còn bằng túi tiền. Một nước ven biển, có cảng nước sâu và tuyến vận tải quốc tế chạy qua, luôn là miếng mồi ngon cho các cường quốc nhỏ giàu tiền — và bài học từ Somalia là khi để đối tác nước ngoài nắm lương của quân đội mình và cảng của mình, thì ngày họ ra tối hậu thư cũng là ngày mình mất tiếng nói. Theo quý vị, Somalia trục xuất đại sứ là nước cờ dũng cảm bảo vệ chủ quyền — hay chỉ là đòn gió của một chính phủ vốn đã không kiểm soát được đất nước mình? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.