Võ sĩ judo Teddy Riner tranh cử tổng thống Pháp: 5 huy chương vàng Olympic, 28 triệu lượt xem, và một ván cờ không ai dám cười
Không kinh nghiệm công vụ, không đảng phái, chưa có cương lĩnh — nhưng võ sĩ judo Teddy Riner, 37 tuổi, vừa tuyên bố tranh cử tổng thống Pháp vào tháng 4 tới, và chỉ trong 24 giờ đã có 22% cử tri nói họ “có thể” bỏ phiếu cho ông. Cả giới chính trị Pháp giờ phải nghiêm túc đối mặt với một ứng viên mà không ai ngờ tới.

Ngoại trừ khao khát quật ngã đối thủ xuống sàn đấu, chính trị và judo đỉnh cao dường như chẳng có điểm chung nào. Nhưng điều đó không ngăn được Teddy Riner — nhà vô địch hạng nặng được tôn vinh nhất của nước Pháp — ném mũ vào cuộc đua tổng thống vào tháng 4 tới. Theo BBC, võ sĩ 37 tuổi sinh ra ở Guadeloupe này không có kinh nghiệm giữ chức vụ công, không có đảng phái đứng sau, và cho tới nay vẫn chưa có cương lĩnh. Tất cả những gì ông có là một khẩu hiệu “La France qu'on aime” (Nước Pháp mà ta yêu), một tuyên bố trên mạng xã hội, và một chuyến thăm bệnh viện ở Seine-Saint-Denis, vùng ngoại ô phía bắc Paris.
Nhưng sẽ là dại dột nếu gạt bỏ hoàn toàn cơ hội của ông. Riner là một trong những nhân vật được yêu mến nhất nước Pháp hiện đại, thường xuyên đứng đầu các cuộc thăm dò về người thể hiện “giá trị” của quốc gia. Ông là một người chiến thắng đã được chứng minh: năm huy chương vàng Olympic và 11 chức vô địch thế giới, cùng một sự nghiệp kinh doanh thành công. Hơn 28 triệu người đã xem video tranh cử của ông trên Instagram và X — quay với đúng nghi thức tổng thống, phông nền là giá sách và quốc kỳ Pháp. Một cuộc thăm dò của Ifop trong vòng 24 giờ cho thấy 22% cử tri “có thể” bỏ phiếu cho ông.
Trên bàn cờ Pháp, Riner không phải là một võ sĩ bước vào chính trường — ông là một tấm gương soi toàn bộ sự thất bại của giới chính trị chuyên nghiệp.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
“Bất cứ ai nghĩ rằng việc không thuộc giới chính trị trong nghề sẽ khiến Riner không đủ tư cách tranh cử tổng thống đều sai lầm”, nhà bình luận Guillaume Tabard của Le Figaro nhận xét. “Nhưng [Riner] cũng sẽ sai nếu nghĩ rằng chỉ cần không thuộc giới trong nghề là đủ.” Hiện tại, toàn bộ giới chính trị Pháp đã quyết định coi trọng ứng cử của Riner — một phần vì ông quá nổi tiếng, chế giễu ông có thể phản tác dụng, nhưng cũng vì chính trường Pháp — ngoài lực lượng cực hữu đang lớn mạnh và cực tả — đang hoàn toàn rối loạn. Le Pen và Mélenchon hiện được dự báo sẽ đối đầu ở vòng hai vào tháng 5.
Khi một nhân vật nổi tiếng như Riner bước vào cuộc đua — tự xưng “không tả, không hữu”, muốn “đoàn kết đất nước” và “đưa tiền trở lại túi người dân” — các chính trị gia buộc phải lắng nghe. Ông nói: “Người ta bảo tôi điên khi muốn tranh cử tổng thống. Tôi có điên không? Nếu từ chối nhìn nước Pháp chìm dưới gánh nặng nợ nần; từ chối nhìn các bà mẹ, ông bố nghiến răng mỗi lần đi chợ hàng tuần… nếu tất cả những điều đó nghĩa là điên, thì đúng, hãy gọi tôi là kẻ điên.” Tổng thống Emmanuel Macron khen ông là “nhà vô địch vĩ đại” — nhưng Riner gọi lời khen đó là “chén thuốc độc”, khẳng định “tôi không phải người của tổng thống, tôi không phải người theo Macron”.
Vấn đề là khu vực trung dung mà Riner nhắm tới đã cực kỳ đông đúc: khoảng một chục ứng viên từ Raphaël Glucksman được phe Xã hội ủng hộ tới Bruno Retailleau của đảng Cộng hòa. Thêm một ứng viên nữa sẽ càng pha loãng số phiếu trung dung, khiến khả năng bà Le Pen và ông Mélenchon vào vòng hai càng cao. Không ngạc nhiên khi lãnh đạo đảng Nước Pháp Bất khuất (LFI) tỏ ra vui mừng trước quyết định của Riner: “Chúng ta đều biết chuyện này diễn ra thế nào: không tả không hữu nghĩa là không tả”, ông Mélenchon nói hôm thứ Sáu.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Pháp, Riner không phải là một võ sĩ bước vào chính trường — ông là một tấm gương soi toàn bộ sự thất bại của giới chính trị chuyên nghiệp. Khi 22% cử tri sẵn sàng bỏ phiếu cho một người chưa từng giữ chức vụ nào, chỉ vì ông nói đúng nỗi đau của họ khi đi chợ và lo sợ khi con ra đường, thì vấn đề không nằm ở Riner mà nằm ở những chính trị gia đã ngồi ở Paris quá lâu mà không nghe thấy gì. Judo trong tiếng Nhật nghĩa là “con đường nhẹ nhàng” — nhưng chính trị Pháp thì không nhẹ nhàng chút nào, và Riner sắp phát hiện ra điều đó.
Với Việt Nam, ván cờ này quen thuộc đến lạ: khi cử tri mất niềm tin vào giới tinh hoa, họ sẽ tìm một người ngoài hệ thống — một doanh nhân, một nghệ sĩ, một vận động viên — để gửi gắm. Câu hỏi không phải là người ngoài hệ thống có đủ năng lực hay không, mà là hệ thống đã làm gì để cử tri phải đi tìm người ngoài. Theo quý vị, một nhà vô địch thể thao có thể trở thành một tổng thống giỏi, hay chính trường là một sàn đấu mà huy chương vàng không có giá trị gì? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

