TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

Khí đốt Jackdaw bắt đầu chảy: Anh đánh cược an ninh năng lượng giữa tranh cãi khí hậu

Mỏ khí 150 dặm ngoài khơi Aberdeen chính thức sản xuất sau nhiều năm vướng kiện tụng — cung cấp khoảng 6% sản lượng khí của Anh, đủ sưởi ấm 1,4 triệu hộ gia đình, nhưng bị phe xanh gọi là 'phá hoại khí hậu'.

Minh họa: công nhân giàn khoan Biển Bắc, giàn khí Jackdaw với ngọn lửa, sóng biển và giông bão
Khí đốt Jackdaw bắt đầu chảy: Anh đánh cược an ninh năng lượng giữa tranh cãi khí hậu Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Khí đốt đã bắt đầu chảy từ mỏ Jackdaw, với lời khẳng định của Bộ trưởng Năng lượng Anh rằng nguồn khí này sẽ giúp sưởi ấm hàng triệu ngôi nhà và doanh nghiệp trong mùa đông. Mỏ khí nằm cách Aberdeen 150 dặm về phía đông trên Biển Bắc, do công ty Adura vận hành trong liên doanh giữa Shell và tập đoàn năng lượng nhà nước Na Uy Equinor, đã được phê duyệt hồi tháng trước sau nhiều năm bất định và một vụ kiện ra tòa.

Theo Adura, Jackdaw sẽ cung cấp khoảng 6% sản lượng khí của Anh — đủ cho 1,4 triệu hộ gia đình — tương đương khoảng 2% tổng nhu cầu cả nước khi tính cả nhập khẩu. Khí được bơm về giàn Shearwater hiện có để xử lý, rồi dẫn về trạm khí St Fergus ở Aberdeenshire. Chính phủ Anh cho biết trong vòng đời dự kiến 11 năm, Jackdaw sẽ hỗ trợ nguồn cung khí, bảo vệ hàng trăm việc làm và đóng góp 2,9 tỉ bảng cho nền kinh tế.

Trên bàn cờ năng lượng, Jackdaw là nước đi mà chính phủ Anh vừa muốn vừa sợ: muốn vì mùa đông đang đến và khí đốt trong nước là lá chắn rẻ nhất trước biến động giá toàn cầu; sợ vì mỗi mét khối khí mới là một vết nứt…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Bộ trưởng Năng lượng Miatta Fahnbulleh nói: 'Tháng trước, tôi đã bật đèn xanh cho Jackdaw và hôm nay khí của nó sẽ bắt đầu chảy vào nước Anh, nhờ công sức của những người lao động lành nghề trên Biển Bắc. Điều đó có nghĩa là khí đốt sản xuất trong nước sẽ giúp sưởi ấm hàng triệu ngôi nhà và doanh nghiệp Anh trong mùa đông này và xa hơn, trong một cú hích cho an ninh năng lượng của chúng ta.' Giám đốc dự án Claire Mueller của Adura gọi đây là 'bước tiến tích cực hướng tới khôi phục niềm tin vào Biển Bắc'.

Quyết định bật đèn xanh cho Jackdaw vấp phải chỉ trích từ một số nghị sĩ Công đảng và các nhà hoạt động môi trường, trong khi đảng Bảo thủ kêu gọi chính phủ phê duyệt luôn mỏ dầu Rosebank. Cả hai dự án đều từng được chính phủ Bảo thủ tiền nhiệm phê duyệt phát triển vào năm 2022 và 2023, nhưng các quyết định này đã bị tòa án Scotland hủy bỏ sau khi các nhà vận động môi trường khởi kiện — sau phán quyết của Tòa án Tối cao rằng nhà phát triển phải tính đến tác động khí hậu của việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Tháng 1/2025, Tòa Phiên họp Edinburgh (thẩm phán Lord Ericht) phán rằng giấy phép cho Jackdaw và Rosebank đã được cấp trái pháp luật.

Thủ tướng Andy Burnham đã cam kết giữ vững mục tiêu net zero bất chấp việc bật đèn xanh cho Jackdaw, nói rằng quyết định này sẽ 'tăng cường đáng kể an ninh năng lượng của chúng ta bằng cách tăng sản lượng khí trong nước khoảng 6%'. Nhưng đồng lãnh đạo đảng Xanh Scotland Ross Greer gọi việc phê duyệt Jackdaw là 'phá hoại khí hậu' và 'sự phản bội tàn khốc đối với tương lai của con em chúng ta'. Giám đốc điều hành Greenpeace Areeba Hamid nói phê duyệt Jackdaw là 'quyết định sai lầm', còn Oxfam cáo buộc chính phủ đã 'khoan thẳng xuyên qua các cam kết khí hậu của Anh'.

Đáng chú ý, chính chính phủ trước đây từng cho rằng Jackdaw sẽ ít tác động đến an ninh năng lượng và không giúp giảm hóa đơn. Hồi tháng Tám, Bộ trưởng Năng lượng Michael Shanks viết rằng khí từ thềm lục địa Anh 'chỉ chiếm một phần nhỏ trong nhu cầu toàn cầu nên sẽ không làm giảm giá cũng như không tăng cung đáng kể'. Quyết định về mỏ Rosebank lớn hơn — mỏ dầu chưa khai thác lớn nhất của Anh, ngoài khơi Shetland, ước tính 300–500 triệu thùng dầu, trong đó Adura nắm 80% cổ phần — vẫn chưa được đưa ra. Khác với khí Jackdaw chủ yếu tiêu thụ trong nước, dầu Rosebank sẽ được chở bằng tàu và bán trên thị trường quốc tế.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ năng lượng, Jackdaw là nước đi mà chính phủ Anh vừa muốn vừa sợ: muốn vì mùa đông đang đến và khí đốt trong nước là lá chắn rẻ nhất trước biến động giá toàn cầu; sợ vì mỗi mét khối khí mới là một vết nứt trong cam kết net zero mà chính họ đã ký. Và như chính Bộ trưởng Shanks thừa nhận, mỏ này không hạ được hóa đơn của người dân — nó chỉ mua thêm một chút an toàn.

Với Việt Nam, ván cờ này soi thẳng vào ví tiền: Việt Nam cũng đang loay hoay giữa khí đốt trong nước, LNG nhập khẩu đắt đỏ và giá điện leo thang — và cũng đang nghe cùng một cuộc tranh cãi: khai thác thêm để an toàn hôm nay, hay giữ cam kết khí hậu cho ngày mai. Jackdaw cho thấy ngay cả một nước giàu cũng không thoát được bài toán đó. Theo quý vị, khi giá điện tăng và mùa đông — hay mùa nắng nóng — đang đến gần, quý vị chọn an ninh năng lượng hôm nay hay cam kết khí hậu ngày mai? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.