Burnham: thỏa thuận “đôi bên cùng thắng” với EU có thể đạt được trước thượng đỉnh 20/11
Thủ tướng Anh Andy Burnham tin rằng một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng” với Liên minh châu Âu có thể được ký kết tại thượng đỉnh ngày 20/11 — thậm chí có thể giống “Brexit mà người dân tưởng họ đã bỏ phiếu” năm 2016. Nhưng phe Bảo thủ gọi đó là “kéo nước Anh trở lại EU bằng cửa sau”.

Mười năm sau cuộc trưng cầu dân ý Brexit, thủ tướng Anh vừa nói một câu mà ít ai ngờ sẽ nghe từ miệng một lãnh đạo Công đảng: thỏa thuận mới với EU có thể giống “Brexit mà người dân tưởng họ đã bỏ phiếu” năm 2016.
Theo BBC, Thủ tướng Andy Burnham tin rằng một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng” có thể đạt được với Liên minh châu Âu, và ông hy vọng thỏa thuận này sẽ giúp hạ giá cả và thúc đẩy kinh tế Anh. Phát biểu sau cuộc gặp các nhà lãnh đạo châu Âu tại Ireland hôm thứ Năm, ông Burnham cho biết Anh dự kiến sẽ ký các thỏa thuận mới về thực phẩm, năng lượng và di chuyển của giới trẻ tại hội nghị thượng đỉnh Anh – EU ngày 20/11. Ông dự đoán các cuộc đàm phán có thể “kéo dài tới phút chót”.
Trên bàn cờ nước Anh, nước cờ EU của ông Burnham là một nước cờ vừa khôn ngoan vừa liều lĩnh: khôn ngoan vì ông chỉ xin những gì thiết thực — thực phẩm rẻ hơn, năng lượng ổn định hơn, giới trẻ đi lại dễ hơn — mà không…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Theo BBC, Anh và EU đã thống nhất một dự thảo thỏa thuận dỡ bỏ các kiểm tra hậu Brexit đối với hàng thực phẩm và nông nghiệp xuất khẩu. Các văn bản tương tự cho thỏa thuận về giao dịch khí thải và chương trình đi lại – làm việc của giới trẻ cũng đã được gửi tới các nước EU. Nhờ thỏa thuận này, chính phủ tuyên bố nền kinh tế Anh cuối cùng sẽ hưởng lợi 5,1 tỉ bảng mỗi năm. Ông Burnham cũng nói với các nghị sĩ hồi tháng trước rằng thượng đỉnh là cơ hội để tiến bộ trong việc “kiểm soát nhập cư bất hợp pháp”. Khi được hỏi liệu học phí đại học ưu đãi cho sinh viên châu Âu có nằm trong thỏa thuận hay không, ông nói “các yêu cầu đang tới từ phía châu Âu, và chúng tôi cũng đang đặt yêu cầu của mình lên bàn”.
Ông Burnham từ lâu cho rằng Brexit đã gây “nhiều hại hơn lợi”, nhưng ông đã loại trừ những thay đổi lớn đối với quan hệ của Anh với EU trước cuộc tổng tuyển cử tiếp theo. Cương lĩnh tranh cử năm 2024 của Công đảng cam kết “không quay lại thị trường chung, liên minh hải quan hay tự do di chuyển”, và ông Burnham vẫn giữ cam kết đó. Cương lĩnh cũng nói đảng muốn “làm cho Brexit vận hành” và thiết lập lại quan hệ với EU. Cựu thủ tướng Keir Starmer đã đạt được một thỏa thuận vào tháng 5/2025 về đánh bắt cá, thương mại và các lĩnh vực khác, và thượng đỉnh tuần tới sẽ là dịp để Anh tìm kiếm thêm những thay đổi nữa.
Phản ứng trong nước chia rẽ rõ rệt. Đảng Bảo thủ trước đây nói Công đảng đang “kéo nước Anh vào Liên minh châu Âu bằng cửa sau thông qua việc thiết lập lại quan hệ với EU”. Lãnh đạo đảng Kemi Badenoch từng phản đối mạnh mẽ bất kỳ động thái nào nhằm tuân thủ quy định của EU, cho rằng điều đó sẽ “thực sự đưa chúng ta đi lùi”. Hôm thứ Năm, nghị sĩ Bảo thủ Priti Patel nói: “Nỗi ám ảnh của Andy Burnham với EU có nguy cơ kéo nước Anh đi lùi, làm tổn hại nền kinh tế và khiến người nộp thuế chăm chỉ phải gánh hóa đơn.” Đảng Dân chủ Tự do gọi dự thảo thỏa thuận là “miếng vá, không phải cách sửa”, và cho rằng “giải pháp thực sự là quay lại thị trường chung và thành lập liên minh hải quan với EU”. Đảng Reform UK tin rằng một trong những “lợi ích chính” của Brexit là Anh không còn phải “tuân theo các quy định vô lý của EU”.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ nước Anh, nước cờ EU của ông Burnham là một nước cờ vừa khôn ngoan vừa liều lĩnh: khôn ngoan vì ông chỉ xin những gì thiết thực — thực phẩm rẻ hơn, năng lượng ổn định hơn, giới trẻ đi lại dễ hơn — mà không đụng tới ba lằn ranh đỏ là thị trường chung, liên minh hải quan và tự do di chuyển; liều lĩnh vì chỉ cần ông nói thêm một câu về “quay lại”, cả phe Bảo thủ lẫn Reform UK sẽ lập tức biến thượng đỉnh 20/11 thành một cuộc trưng cầu dân ý thứ hai.
Với Việt Nam, ván cờ này là bài học về cách đàm phán với một đối tác lớn mà mình vừa rời khỏi: không cần quay lại bàn cũ, chỉ cần chọn đúng món hàng để đổi. Việt Nam cũng đang đàm phán hết hiệp định này tới hiệp định khác — và bài học từ London là: đừng để phe đối lập trong nước định nghĩa thỏa thuận của mình trước khi mình kịp định nghĩa nó.
Theo quý vị, thỏa thuận “đôi bên cùng thắng” của ông Burnham là bước sửa sai thực sự cho Brexit — hay chỉ là cách quay lại EU mà không dám gọi tên nó? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

