Philippines “khiển trách” quan chức nói về Trung Quốc: một giọng nói trước thềm thượng đỉnh ASEAN
Bộ Ngoại giao Philippines ra tuyên bố hiếm hoi yêu cầu quan chức và các cơ quan thống nhất giọng nói về Trung Quốc, khi Manila chuẩn bị đăng cai thượng đỉnh ASEAN có Tổng thống Trump và Tổng thống Lula tham dự.

Bộ Ngoại giao Philippines đã đưa ra lời khiển trách hiếm hoi đối với các quan chức và cơ quan chính phủ về những phát ngôn công khai liên quan tới Trung Quốc, nhấn mạnh nhu cầu phải có một giọng nói thống nhất trước thềm hội nghị thượng đỉnh khu vực. Lực lượng vũ trang Philippines từ lâu đã có cuộc đấu khẩu kéo dài với chính phủ Trung Quốc về Biển Đông — tuyến hàng hải nhộn nhịp mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ, bất chấp phán quyết quốc tế cho rằng lập trường đó không có cơ sở pháp lý.
Căng thẳng leo thang trong tháng trước, khi nhiều thượng nghị sĩ kêu gọi tuyên bố đại sứ Trung Quốc là nhân vật không được hoan nghênh, sau khi ông này gợi ý Trung Quốc có thể “dễ dàng chiến thắng” trong bất kỳ cuộc đối đầu nào với Philippines. Bắc Kinh sau đó cáo buộc Manila “dựng lên nhiều trở ngại” cho việc nước này tham dự cuộc họp bộ trưởng quốc phòng ASEAN. “Những phát ngôn công khai làm suy yếu cách tiếp cận ngoại giao của chính phủ không chỉ gây khó khăn cho công việc của các nhà ngoại giao của chúng tôi,” Bộ Ngoại giao Philippines nói, mà không nêu cụ thể vụ việc nào. “Chúng có nguy cơ làm xói mòn uy tín của đất nước trong các vấn đề quốc tế và tạo ra hình ảnh chia rẽ nội bộ mà các bên bên ngoài có thể lợi dụng. Những hành động như vậy cuối cùng có thể làm suy yếu vị thế đàm phán của Philippines.”
Trên bàn cờ Biển Đông, Philippines vừa đi một nước cờ mà Việt Nam nên đọc kỹ: khi đối đầu với một nước lớn, điều nguy hiểm nhất không phải là đối thủ mạnh, mà là chính mình nói nhiều giọng khác nhau.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Tuyên bố này đặc biệt nhắm tới giới chức an ninh quốc gia và lực lượng vũ trang — những bên đã có nhiều tháng trao đổi gay gắt với Đại sứ quán Trung Quốc trên mạng xã hội. Bộ Ngoại giao nhấn mạnh rằng dù lực lượng vũ trang không thể thiếu trong việc ghi lại các vụ việc, “quyền lực dân sự mới là bên chỉ đạo quan hệ quốc tế của đất nước”. Tuyên bố cũng lưu ý phán quyết năm 2016 của tòa án quốc tế — vốn bác bỏ phần lớn yêu sách của Trung Quốc đối với Biển Đông — đến từ “quy trình pháp lý nghiêm ngặt theo luật pháp quốc tế, chứ không phải qua thông điệp công khai hay mạng xã hội”. Bộ trưởng Quốc phòng Gilberto Teodoro đã bị cấm thăm Trung Quốc trong năm nay, với lý do Bắc Kinh đưa ra là những “phát ngôn vô trách nhiệm”.
Nhà phân tích an ninh Chester Cabalza tại Manila cho rằng Bộ Ngoại giao công khai thông điệp này để “trấn an các đối tác, đặc biệt là Trung Quốc, rằng họ đang kiểm soát chính sách đối ngoại của Philippines”. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã thúc giục Philippines trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Theresa Lazaro tuần trước rằng Manila cần kiềm chế các chính trị gia đã “bôi nhọ” Bắc Kinh và vượt qua “lằn ranh đỏ” của nước này. Bà Lazaro gọi cuộc trò chuyện là “thẳng thắn và mang tính xây dựng”, đồng thời cho biết “cả hai bên đều nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục đối thoại ngoại giao và quản lý đúng đắn các khác biệt dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau”. Manila dự kiến đăng cai thượng đỉnh ASEAN vào tuần tới, với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva tham dự. Bắc Kinh vẫn chưa công khai thông báo sẽ cử ai tới dự.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Biển Đông, Philippines vừa đi một nước cờ mà Việt Nam nên đọc kỹ: khi đối đầu với một nước lớn, điều nguy hiểm nhất không phải là đối thủ mạnh, mà là chính mình nói nhiều giọng khác nhau. Mỗi tiếng nói riêng lẻ đều có lý, nhưng gộp lại thành một hình ảnh chia rẽ mà Bắc Kinh có thể khai thác. Nước cờ của Bộ Ngoại giao Philippines là giành lại tay lái: quân đội ghi lại vụ việc, còn ngoại giao do dân sự chỉ đạo. Với Việt Nam, bài học này rất gần gũi: Biển Đông cũng là ván cờ của chúng ta, và ASEAN sắp họp với Tổng thống Trump ngồi vào bàn — đây là lúc một giọng nói thống nhất đáng giá hơn mười tuyên bố cứng rắn rời rạc. Philippines chọn cách “mềm giọng, cứng lập trường”: giữ phán quyết 2016 làm lá bài pháp lý, giữ đối thoại với Bắc Kinh, và không để những phát ngôn bốc đồng làm suy yếu vị thế đàm phán.
Theo quý vị, khi đối diện với Trung Quốc ở Biển Đông, Philippines nên ưu tiên giữ một giọng nói thống nhất như hiện nay, hay để các lực lượng vũ trang được tự do lên tiếng mạnh mẽ hơn? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


