TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Châu Á

Fed cảnh báo: AI có thể gây 'hiệu ứng bầy đàn', thao túng thị trường và tăng tốc rút tiền hàng loạt

Thống đốc Fed Michael Barr liệt kê hàng loạt hiểm họa AI với hệ thống tài chính — từ thuật toán tự học thao túng thị trường đến các tác tử AI rút tiền thay khách hàng với tốc độ mà các biện pháp bảo vệ truyền thống không kịp trở tay.

Minh họa: tòa nhà Fed, bộ não AI và màn hình chứng khoán đỏ, đám đông lo lắng
Fed cảnh báo: AI có thể gây 'hiệu ứng bầy đàn', thao túng thị trường và tăng tốc rút tiền hàng loạt Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Michael Barr hôm thứ Hai đã liệt kê một loạt hiểm họa mà trí tuệ nhân tạo có thể mang đến cho giao dịch chứng khoán, an ninh mạng và việc bảo vệ người tiêu dùng cũng như nhà đầu tư. Phát biểu của ông dựa trên Báo cáo Ổn định Tài chính mới nhất của Fed, công bố hôm thứ Sáu, trong đó 87% các đối tác được khảo sát coi AI là một rủi ro nổi bật đối với hệ thống tài chính — với những lo ngại về tấn công mạng, các hình thức tài trợ phức tạp liên quan đến AI, và khả năng tăng trưởng lợi nhuận của AI chậm lại sẽ kéo cả thị trường chứng khoán đi xuống.

Ông Barr mở rộng thêm nhiều lo ngại khác: việc ngày càng dựa vào các mô hình AI trong giao dịch có thể dẫn đến hành vi 'bầy đàn' làm xáo trộn thị trường; các thuật toán tự học có thể thao túng và làm mất ổn định thị trường; các ngân hàng có thể không xác nhận được liệu một tác tử AI 'đang cố thực hiện hành động trong tài khoản khách hàng bán lẻ' có thực sự được khách hàng ủy quyền hay không; và ngay cả những tác tử AI hợp pháp, hành động với tốc độ ánh sáng thay mặt khách hàng, cũng có thể tăng tốc các đợt rút tiền hàng loạt và làm quá tải các biện pháp bảo vệ truyền thống.

Trên bàn cờ tài chính, cảnh báo của Fed là nước cờ hiếm hoi của sự thận trọng giữa cơn sốt AI: khi mọi ngân hàng, quỹ đầu tư và sàn giao dịch đều dùng chung vài mô hình AI, thì một lỗi của mô hình không còn là lỗi của…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ông cũng chỉ ra rủi ro mạng từ những kẻ tấn công được AI hỗ trợ, hoặc thậm chí các tác tử AI 'lưu manh' khai thác lỗ hổng trong hệ thống tài chính. Các nhà phát triển AI đang vật lộn để đảm bảo mô hình của họ 'được kiểm soát tốt, chính xác về số liệu và pháp lý, có thể giải thích và tái tạo được', ông nói. 'Chúng ta cần giảm rủi ro AI củng cố thiên kiến trong cho vay tiêu dùng. Và chúng ta cũng cần đề phòng những rủi ro có thể phát sinh từ việc dùng AI trong thị trường tài chính, bao gồm thông đồng, thao túng thị trường, hay các chiến lược giao dịch gây ra biến động lớn trên thị trường, thậm chí rủi ro hệ thống.'

Phát biểu của ông Barr — được chuẩn bị để trình bày tại Milan, Italy — diễn ra chỉ vài giờ trước khi Chủ tịch Fed Kevin Warsh khai mạc một hội nghị tại Fed San Francisco, nơi các nhà phát triển AI, lãnh đạo doanh nghiệp và học giả dự kiến thảo luận về tác động của công nghệ mới đối với năng suất, việc làm và nền kinh tế nói chung. Ông Barr không bình luận về triển vọng chính sách tiền tệ hay kinh tế trong bài phát biểu đã chuẩn bị.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ tài chính, cảnh báo của Fed là nước cờ hiếm hoi của sự thận trọng giữa cơn sốt AI: khi mọi ngân hàng, quỹ đầu tư và sàn giao dịch đều dùng chung vài mô hình AI, thì một lỗi của mô hình không còn là lỗi của một ngân hàng — mà là lỗi của cả hệ thống. Và khi AI có thể rút tiền thay khách hàng với tốc độ ánh sáng, một tin đồn lan trên mạng có thể biến thành một cuộc rút tiền hàng loạt trước khi bất kỳ ai kịp bấm nút dừng.

Với Việt Nam, ván cờ này không còn là chuyện xa: ngân hàng Việt đang đua nhau gắn AI vào ứng dụng — chấm điểm tín dụng, tư vấn đầu tư, chatbot chăm sóc khách hàng — và người dùng Việt đối mặt với AI lừa đảo mỗi ngày, từ giọng giả mạo người thân đến video deepfake xin chuyển tiền. Câu hỏi Fed đặt ra là câu hỏi cho ví tiền của mỗi người Việt: khi AI vừa cho vay, vừa rút tiền, vừa giao dịch thay mình, thì ai chịu trách nhiệm khi nó sai — ngân hàng, công ty AI, hay chính mình? Theo quý vị, quý vị có dám để một tác tử AI tự rút tiền trong tài khoản của mình hay không? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.