Bê bối Nvidia lan rộng: Mỹ siết chip AI với Trung Quốc, lộ 879.000 chip đã được duyệt bán
Sau vụ Tổng giám đốc Jensen Huang từ chức vì quan hệ với người bị nghi là gián điệp Trung Quốc, Washington siết quyền tiếp cận chip AI từ xa, Hạ viện tiết lộ gần 879.000 chip đã được duyệt bán cho Trung Quốc, còn California mở cuộc điều tra Nvidia.

Vụ bê bối Nvidia vẫn chưa dừng lại — giờ nó đã thành cuộc siết chặt toàn diện của Washington với ngành chip AI Trung Quốc. Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa ra quy định mới hạn chế công ty Trung Quốc thuê quyền tiếp cận tính toán từ xa qua trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba, sau khi Tổng giám đốc Jensen Huang từ chức vì quan hệ với người bị nghi là gián điệp Trung Quốc, theo CNA.
Người phụ nữ đó là Alice Huang, cựu lãnh đạo cấp cao của Megaspeed — công ty điện toán đám mây tại Singapore và là khách hàng lớn của Nvidia. Một số nghị sĩ Mỹ đã yêu cầu Bộ Thương mại điều tra xem Megaspeed có chuyển hướng chip Nvidia sang Trung Quốc hay không. Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc Alice Huang là gián điệp, gọi các quy định mới là “cưỡng ép kinh tế”. Huang đã thừa nhận quan hệ ngoài hôn nhân và rời công ty tuần trước. Chủ tịch hội đồng quản trị Harvey Jones khẳng định Nvidia không có ý định mời Huang trở lại, dù ông nói mình sẽ “vinh dự” được quay về và Elon Musk đã vận động cho ông.
Ván cờ chip AI đã vượt khỏi chuyện kinh doanh để trở thành ván cờ an ninh quốc gia: Mỹ muốn giữ độc quyền trí tuệ nhân tạo, Trung Quốc quyết tâm tự chủ chip bằng mọi giá.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Các hãng công nghệ Trung Quốc đang tính toán thiệt hại. Alibaba — vừa báo cáo doanh thu dịch vụ AI đám mây tăng 53% trong quý 7–9, lên gần 61 tỉ nhân dân tệ (9 tỉ USD) — cảnh báo quy định mới có thể ảnh hưởng tới kế hoạch mở rộng trung tâm dữ liệu toàn cầu của hãng. Tổng doanh thu quý của Alibaba tăng 10% lên gần 272 tỉ nhân dân tệ (41 tỉ USD), chi tiêu vốn tăng 60% lên 50,5 tỉ nhân dân tệ. Chủ tịch Tencent Martin Lau nói quy định mới “khiến mọi người ở Trung Quốc đều bị lùi lại”, và tiến độ huấn luyện các mô hình AI mới của Tencent có thể bị ảnh hưởng. Nvidia cho biết “không còn xuất” chip H200 sang Trung Quốc nữa.
Cơn bão còn lớn hơn khi Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ công bố dữ liệu cấp phép xuất khẩu chip: từ tháng 12/2025 tới tháng 5/2026, chính quyền Trump đã duyệt gần 879.000 chip AI của Nvidia và AMD cho các công ty Trung Quốc — trong đó 75.000 chip cho Alibaba, 150.000 cho Tencent, 43.000 cho Baidu và 4.000 cho BYD, tất cả đều nằm trong danh sách của Lầu Năm Góc về công ty bị cáo buộc liên hệ với quân đội Trung Quốc. Các công ty xin phép xuất hơn 3,4 triệu chip. Chủ tịch ủy ban Brian Mast gọi đây là “bản công bố chi tiết nhất” trong lịch sử Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu. Cựu quan chức Mỹ Chris McGuire gọi việc “hơn 30% chip AI gửi sang Trung Quốc được chuyển cho các công ty mà Bộ Chiến tranh xếp là công ty quân sự Trung Quốc” là “điều đáng kinh ngạc”.
Nhưng số chip được duyệt không đồng nghĩa với số chip đã tới tay Trung Quốc: Reuters đưa tin tới tháng Năm chưa có lô hàng H200 nào được giao, và tới tháng Bảy quan chức Bộ Thương mại Jeffrey Kessler khai rằng hàng đã bắt đầu xuất nhưng “rất ít”. Nvidia nói các giấy phép “đi kèm điều kiện nghiêm ngặt và số lượng hạn chế”. Tổng chưởng lý California Rob Bonta đã tống đạt trát điều tra Nvidia, xem xét liệu Nvidia hay Huang có khiến Trung Quốc tiếp cận được chip tiên tiến hoặc thông tin mật hay không — và liệu công ty có đánh lừa nhà đầu tư, vi phạm luật bang. Cổ phiếu Nvidia đã giảm 22% kể từ khi vụ việc bị phanh phui hồi đầu tháng 11.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ván cờ chip AI đã vượt khỏi chuyện kinh doanh để trở thành ván cờ an ninh quốc gia: Mỹ muốn giữ độc quyền trí tuệ nhân tạo, Trung Quốc quyết tâm tự chủ chip bằng mọi giá. Vụ Huang chỉ là mồi lửa — đằng sau là 879.000 chip đã được duyệt, một lỗ hổng thuê tính toán từ xa chiếm tới một phần ba năng lực AI của Trung Quốc vào cuối năm 2027, và một chính quyền Mỹ kẹt giữa bán chip lấy tiền và chặn chip vì an ninh.
Với Việt Nam, cuộc chiến này vừa là cơ hội vừa là lời cảnh báo. Cơ hội: khi Mỹ siết Trung Quốc, các hãng chip và trung tâm dữ liệu có thể chuyển hướng sang Việt Nam — nơi đã có nhà máy của Intel, Samsung và nhiều dự án trung tâm dữ liệu. Cảnh báo: Việt Nam cũng nằm trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu, và quy định siết chặt nào cũng có thể lan tới doanh nghiệp Việt. Người Việt làm ngành bán dẫn, kỹ sư AI, hay người mua điện thoại, laptop — tất cả đều sẽ cảm nhận được giá chip khi ván cờ này leo thang. Theo quý vị, Mỹ siết chip sẽ kìm hãm được Trung Quốc — hay chỉ đẩy Bắc Kinh tự chủ nhanh hơn? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


