TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Châu Á

Kinh tế Nhật bất ngờ co lại trong quý 3: lạm phát bào mòn ví tiền dù lương tăng

GDP Nhật giảm 0,1% (tính theo năm) trong quý 7–9 — lần co lại đầu tiên sau 4 quý — khi tiêu dùng hộ gia đình yếu đi vì giá cả leo thang, dù đầu tư vốn và tiền lương vẫn tăng.

Minh họa: gia đình Nhật lo lắng trong siêu thị Tokyo trước các bảng giá tăng, đồng yên và biểu đồ chứng khoán lao dốc
Kinh tế Nhật bất ngờ co lại trong quý 3: lạm phát bào mòn ví tiền dù lương tăng Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Lần đầu tiên sau 4 quý, kinh tế Nhật Bản co lại. Số liệu chính phủ công bố sáng thứ Hai (16/11) cho thấy GDP quý 7–9 giảm 0,1% tính theo năm — trái với dự báo tăng 0,3% của các nhà kinh tế trong khảo sát của Reuters — và là lời nhắc rằng sự phục hồi của Nhật vẫn chông chênh, khi ví tiền của hộ gia đình chưa theo kịp mức lương tăng.

Tính theo quý, GDP giảm 0,02%, so với mức tăng 0,1% mà thị trường kỳ vọng, sau khi quý trước được điều chỉnh tăng 1,7%. Thủ phạm chính là tiêu dùng tư nhân — chiếm hơn một nửa sản lượng kinh tế — giảm 0,3%, sâu hơn mức giảm 0,2% mà thị trường dự báo. Chi tiêu hộ gia đình bị bào mòn bởi áp lực giá cả dai dẳng và thời tiết xấu, gồm mưa lớn và bão trong quý. Nhu cầu ô tô và điều hòa cũng giảm sau đợt tăng tạm thời ở quý trước nhờ thay đổi thuế và quy định, theo Channel NewsAsia.

Trên bàn cờ kinh tế châu Á, cú co lại 0,1% của Nhật là một nước cờ cảnh báo: tăng trưởng chỉ thật khi người dân dám tiêu tiền — còn khi lương tăng mà ví vẫn mỏng vì giá cả leo thang, thì tăng trưởng chỉ nằm trên giấy.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Không phải mọi con số đều ảm đạm. Đầu tư vốn — động lực chính của nhu cầu tư nhân — tăng 1,6%, cao hơn dự báo 1,5%, nhờ đầu tư vào công nghệ tiết kiệm lao động và các dự án liên quan tới AI. Nhưng nhu cầu ròng từ bên ngoài (xuất khẩu trừ nhập khẩu) đã kéo GDP xuống 0,6 điểm phần trăm, sâu hơn mức 0,4 điểm phần trăm mà thị trường dự báo, khi nhập khẩu tăng mạnh do Nhật mua thêm dầu và năng lượng sau khi đa dạng hóa nguồn cung vì gián đoạn liên quan tới chiến tranh ở Trung Đông.

Các nhà kinh tế cho rằng cú sụt này chưa đủ để làm chệch hướng chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). 'Dù tăng trưởng lần này đúng là âm, không cần quá bi quan về kết quả', Kento Minami, kinh tế trưởng cấp cao tại Daiwa Securities, nói. 'Ấn tượng của tôi là tăng trưởng vừa phải có lẽ vẫn đang tiếp diễn.' Ông Minami cho rằng kết quả này khó làm chệch hướng lộ trình thắt chặt của BOJ, khi ngân hàng trung ương vẫn tập trung vào rủi ro lạm phát. Masato Koike, kinh tế trưởng cấp cao tại Viện Sompo Institute Plus, nói: 'Tăng trưởng lương mạnh sẽ hỗ trợ tiêu dùng, nhưng giá cao hơn liên quan tới căng thẳng Trung Đông sẽ tiếp tục bào mòn sức mua của hộ gia đình.' BOJ đã tăng lãi suất vào tháng 6 và tháng 9 năm nay, và nhiều nhà phân tích dự báo đợt tăng tiếp theo có thể diễn ra ngay trong tháng 12. Khảo sát hàng tháng của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Nhật Bản với 37 nhà kinh tế cho thấy kinh tế Nhật dự kiến tăng 0,89% trong tài khóa 2026 và 1,02% trong tài khóa 2027 — tăng trưởng vẫn khiêm tốn nhưng có sức bền.

Nhìn xa hơn, thách thức dài hạn của Nhật vẫn hiện rõ: Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo Nhật sẽ tụt xuống nền kinh tế lớn thứ sáu thế giới tính theo USD danh nghĩa vào năm 2027, bị Ấn Độ và Anh vượt qua. Nhật hiện là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, sau Đức.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ kinh tế châu Á, cú co lại 0,1% của Nhật là một nước cờ cảnh báo: tăng trưởng chỉ thật khi người dân dám tiêu tiền — còn khi lương tăng mà ví vẫn mỏng vì giá cả leo thang, thì tăng trưởng chỉ nằm trên giấy. Nhật có đủ mọi thứ: đầu tư vốn tăng, dự án AI bùng nổ, lương tăng — nhưng hộ gia đình vẫn thắt chặt chi tiêu, và chỉ một quý mưa bão cũng đủ kéo cả nền kinh tế xuống âm.

Với Việt Nam, ván cờ này soi thẳng vào túi tiền của hàng triệu người: Nhật là thị trường xuất khẩu lớn, là nhà đầu tư FDI hàng đầu và là nơi hàng trăm nghìn lao động Việt đang làm việc, gửi tiền về nhà. Khi kinh tế Nhật chững lại, đơn hàng xuất khẩu, dòng vốn đầu tư và đồng yên yếu đều tác động tới ví tiền người Việt. Theo quý vị, khi lương tăng mà giá còn tăng nhanh hơn, chính phủ nên làm gì để tiền lương thật sự mua được nhiều hơn? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.