TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Châu Á

Phó tổng thống Indonesia Gibran từ chức sau phán quyết “không có bằng tốt nghiệp cấp ba”

Gibran Rakabuming Raka, con trai cựu tổng thống Joko Widodo, đã từ chức sau khi tòa án hiến pháp kết luận “không có bằng chứng thuyết phục” rằng ông từng tốt nghiệp cấp ba — khép lại một tuần chính trị đầy biến động, từ nỗ lực luận tội ở quốc hội tới cáo buộc nghe lén điện thoại của tổng thống.

Minh họa: phó tổng thống Indonesia Gibran cầm bằng tốt nghiệp trước tòa nhà quốc hội, búa thẩm phán và cờ Indonesia phía sau
Phó tổng thống Indonesia Gibran từ chức sau phán quyết “không có bằng tốt nghiệp cấp ba”. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Người đàn ông từng được coi là biểu tượng cho sự tiếp nối quyền lực của gia đình Widodo vừa rời khỏi chức vụ phó tổng thống Indonesia — không phải vì một cuộc bầu cử, mà vì một tấm bằng cấp ba.

Theo The Guardian, ông Gibran Rakabuming Raka, 39 tuổi, con trai của cựu tổng thống Joko Widodo, đã từ chức vào tối thứ Tư (11/11), theo một trợ lý cấp cao. Trước đó một ngày, ông đã gặp Tổng thống Prabowo Subianto và đề nghị từ chức. Quyết định này tới sau khi Tòa án Hiến pháp Indonesia ra phán quyết hồi tháng trước rằng “không có bằng chứng thuyết phục” cho thấy ông Gibran sở hữu bằng tốt nghiệp, chứng chỉ hay bằng cấp nào từ nước ngoài có thể chứng minh ông từng hoàn thành bậc trung học. Tòa án cho biết họ không thể hủy bỏ kết quả cuộc bầu cử năm 2024, dù luật pháp Indonesia quy định có bằng tốt nghiệp cấp ba là điều kiện tiên quyết để ra tranh cử.

Trên bàn cờ Indonesia, nước cờ từ chức của Gibran không chỉ là chuyện một tấm bằng cấp ba — đó là nước cờ kết thúc một liên minh vốn được dựng lên bằng tính toán.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đây không phải là lần đầu tiên tư cách ứng cử của ông Gibran gây tranh cãi. Khi có ý kiến cho rằng ông có thể ra tranh cử phó tổng thống, ông còn gặp một rào cản khác: ông chưa đủ tuổi. Tuy nhiên, trước khi thời hạn đăng ký kết thúc, Tòa án Hiến pháp đã tạo ra một ngoại lệ vào phút chót cho phép ứng viên dưới 40 tuổi được tranh cử. Chánh án của tòa khi đó là ông Anwar Usman — chú của ông Gibran và là em rể của ông Jokowi — người sau đó bị kết luận vi phạm đạo đức vì đã xét xử vụ án dù có xung đột lợi ích. Ông Anwar đã bị cách chức, nhưng phán quyết thì vẫn giữ nguyên.

Nhưng theo The Guardian, câu chuyện bằng cấp chỉ là bề mặt. Đằng sau đó là mối quan hệ đang rạn nứt giữa Tổng thống Prabowo và người tiền nhiệm Jokowi. Năm 2019, sau một thập kỷ cầm quyền, ông Jokowi tìm cách duy trì ảnh hưởng sau khi rời ghế, một trong những cách đó là đưa con trai cả Gibran lên liên danh tranh cử cùng ông Prabowo. Ông Prabowo, người đã hai lần thua ông Jokowi trong cuộc đua tổng thống, chấp nhận Gibran làm ứng viên phó tổng thống vì biết có thể tận dụng sự nổi tiếng của Jokowi. Một dấu hiệu khác của sự rạn nứt: tuần trước xuất hiện cáo buộc rằng chánh văn phòng của Tổng thống Prabowo, ông Listyo Sigit Prabowo — một đồng minh lâu năm của Jokowi — đã nghe lén điện thoại của tổng thống.

Nhà phân tích chính trị Kennedy Muslim nhận định: “Tôi sẽ không coi đây là một vụ từ chức đơn lẻ.” Trong ngắn hạn, Hội đồng Hiệp thương Nhân dân (MPR), cơ quan lập pháp cao nhất của Indonesia, sẽ chọn phó tổng thống mới từ hai cái tên do tổng thống đề cử, trong vòng 60 ngày kể từ khi ghế trống. Theo ông Muslim, các diễn biến này sẽ giúp ông Prabowo dọn sạch những người trung thành với Jokowi khỏi vòng trong của mình và củng cố quyền lực quanh đảng Gerindra — nhưng điều đó cũng mang rủi ro. “Quyền lực càng tập trung vào Prabowo và Gerindra, sự bất mãn càng có một địa chỉ duy nhất”, ông nói, và lưu ý mức độ ủng hộ dành cho tổng thống đã rơi xuống 44,5% trong tháng 10 này, từ mức 81,2% hồi tháng 11 năm ngoái.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ Indonesia, nước cờ từ chức của Gibran không chỉ là chuyện một tấm bằng cấp ba — đó là nước cờ kết thúc một liên minh vốn được dựng lên bằng tính toán. Ông Jokowi đưa con trai lên liên danh để giữ ảnh hưởng sau khi rời ghế; ông Prabowo nhận Gibran để mượn “hiệu ứng Jokowi” mà thắng cử. Cả hai đều đạt được điều mình muốn năm 2024, nhưng một liên minh xây trên lợi ích thì cũng tan vì lợi ích — và tấm bằng cấp ba chỉ là quân bài được lật lên đúng lúc.

Với Việt Nam, ván cờ này đáng xem vì Indonesia là nền dân chủ lớn thứ ba thế giới và là đối tác lớn trong ASEAN: khi Jakarta rung chuyển vì chuyện gia đình trị và bằng cấp, các nhà đầu tư và đối tác trong khu vực đều phải tính lại. Theo quý vị, việc một phó tổng thống từ chức vì không chứng minh được bằng cấp ba là dấu hiệu pháp luật đang thắng, hay chỉ là một nước cờ chính trị được tính kỹ? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.