Trung Quốc vượt mốc thặng dư thương mại 1.000 tỷ USD nhờ cơn sốt AI
Xuất khẩu tháng 10 tăng 35,2%, đưa thặng dư 10 tháng lên 1.040 tỷ USD — năm thứ hai liên tiếp vượt mốc 1.000 tỷ, sớm hơn năm ngoái cả tháng, ngay trước cuộc gặp Trump – Tập tại APEC Thâm Quyến.

Trung Quốc vừa cán một cột mốc mà chưa quốc gia nào chạm tới lần thứ hai: thặng dư thương mại vượt 1.000 tỷ USD trong một năm. Theo số liệu hải quan công bố ngày thứ Ba (10/11), thặng dư thương mại của Trung Quốc trong 10 tháng đầu năm đã lên tới 1.040 tỷ USD, vượt mốc 1.000 tỷ năm thứ hai liên tiếp và sớm hơn năm ngoái cả tháng. Động lực chính là cơn sốt xây dựng hạ tầng AI toàn cầu, vốn đang kéo nhu cầu sản phẩm công nghệ cao của Trung Quốc lên mạnh và bù đắp cho sức mua yếu ớt trong nước.
Xuất khẩu tháng 10 tăng vọt 35,2% so với cùng kỳ năm ngoái tính bằng USD, chỉ chậm hơn một chút so với mức tăng 36,3% của tháng 9 nhưng cao hơn hẳn dự báo 33,5% của giới kinh tế. Nhập khẩu cũng tăng 41,6%, vượt xa dự báo 33% và tăng tốc so với mức 31% của tháng 9. Thặng dư riêng tháng 10 thu hẹp còn 105,3 tỷ USD, từ mức 133,5 tỷ USD của tháng 9, do nhập khẩu tăng nhanh. Thặng dư với Mỹ giảm nhẹ xuống 32,71 tỷ USD trong tháng 10, từ 34,01 tỷ USD tháng trước, nhưng khoảng cách lớn này vẫn là điểm nóng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Cả năm ngoái, thặng dư của Trung Quốc đạt kỷ lục 1.200 tỷ USD.
Trên bàn cờ thương mại toàn cầu, Trung Quốc vừa đi một nước cờ mà không ai ngờ lại mạnh đến vậy: biến cơn sốt AI của thế giới thành cỗ máy xuất khẩu của riêng mình, trong khi thị trường nội địa vẫn ì ạch.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nhưng con số kỷ lục cũng đi kèm rủi ro. Hãng tin Reuters cho biết thặng dư phình to có thể làm leo thang căng thẳng với Liên minh châu Âu, nơi các lãnh đạo đã kêu gọi thêm biện pháp hạn chế thương mại với Trung Quốc sau khi hai bên thỏa thuận hạn chế xuất khẩu xe hybrid của Trung Quốc sang khối này trong vài năm tới. “Nguy cơ bị áp thêm thuế quan và các rào cản thương mại khác sẽ vẫn cao trong năm 2027, đặc biệt khi các nhà sản xuất Trung Quốc tiếp tục mở rộng hiện diện ở thị trường nước ngoài,” ông Joe Peissel, chuyên gia kinh tế vĩ mô tại Trivium China, nhận định.
Dữ liệu thương mại được công bố chỉ một ngày sau khi Trung Quốc chính thức thông báo gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại với Washington thêm hai tháng — thỏa thuận này vốn hết hạn vào ngày 10/11. Bắc Kinh cho biết việc mở rộng mua nông sản Mỹ sẽ phụ thuộc vào việc thực thi gói cắt giảm thuế quan có đi có lại mà hai bên đã thống nhất, trị giá khoảng 60 tỷ USD, trong đó có khoảng 17 tỷ USD nông sản Mỹ. Số liệu cũng đến ngay trước thềm hội nghị APEC tại Thâm Quyến vào tuần tới, nơi Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump dự kiến gặp nhau lần thứ ba trong năm nay.
Đằng sau những con số xuất khẩu là một nền kinh tế đang dựa ngày càng nhiều vào nhu cầu bên ngoài. Người tiêu dùng Trung Quốc vẫn ngại chi tiêu, thị trường bất động sản suy thoái kéo dài đã bào mòn tài sản hộ gia đình và niềm tin. Xuất khẩu ô tô duy trì tốc độ tăng trưởng vững, trong khi doanh số xe trong nước ghi nhận tháng giảm thứ 12 liên tiếp. Các nhà phân tích của Macquarie dự báo xuất khẩu Trung Quốc sẽ còn tăng tốc trong quý 4 rồi chậm lại từ quý 1/2027.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ thương mại toàn cầu, Trung Quốc vừa đi một nước cờ mà không ai ngờ lại mạnh đến vậy: biến cơn sốt AI của thế giới thành cỗ máy xuất khẩu của riêng mình, trong khi thị trường nội địa vẫn ì ạch. Nước cờ này có cái giá của nó — càng bán được nhiều, Bắc Kinh càng trở thành mục tiêu của thuế quan và rào cản, từ Brussels tới Washington. Nhưng với một nền kinh tế đang khát tăng trưởng, đó là cái giá họ sẵn sàng trả.
Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng vào ví tiền: hàng Trung Quốc giá rẻ, được trợ sức bởi đồng nhân dân tệ yếu và chuỗi cung ứng AI, đang cạnh tranh trực tiếp với hàng Việt trên mọi kệ hàng thế giới — từ điện tử tới dệt may. Đồng thời, khi Mỹ và châu Âu dựng rào chắn với hàng Trung Quốc, đơn hàng có thể dịch chuyển sang Việt Nam — nhưng chỉ khi doanh nghiệp Việt chứng minh được hàng của mình không phải là “hàng Trung Quốc đội lốt”. Cuộc gặp Trump – Tập tại Thâm Quyến tuần tới sẽ quyết định xem làn sóng đó là cơ hội hay cơn lũ.
Theo quý vị, thặng dư 1.000 tỷ USD của Trung Quốc là sức mạnh, hay là “quả bom” thuế quan đang chờ phát nổ với cả khu vực? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


