TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Chính trị

Anh đốt hơn 100 triệu bảng cho các trạm kiểm tra Brexit “ma”: xây xong rồi bỏ hoang

Thông tin từ HMRC cho thấy Anh đã chi ít nhất 100 triệu bảng xây 7 trạm kiểm tra biên giới nội địa sau Brexit, trong đó 5 trạm chưa bao giờ đi vào hoạt động. Trạm ở vách đá trắng Dover tốn 28 triệu bảng mà đến nay vẫn chỉ là một cánh đồng.

Minh họa: trạm kiểm tra biên giới Brexit bị bỏ hoang ở Dover, cổng khóa, mạng nhện, xe tải đậu lại, vách đá trắng
Anh đốt hơn 100 triệu bảng cho các trạm kiểm tra Brexit “ma”: xây xong rồi bỏ hoang. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Nước Anh đã lãng phí ít nhất 100 triệu bảng tiền thuế để dựng lên những trạm kiểm tra biên giới Brexit “ma” chưa bao giờ được sử dụng, theo thông tin mới được công bố. Cơ quan Thuế và Hải quan Anh (HMRC) đã tiết lộ con số chi tiêu chính xác cho 7 “cơ sở biên giới nội địa” trong một yêu cầu cung cấp thông tin. Trước đó, Văn phòng Kiểm toán Quốc gia ước tính tổng chi phí của Brexit lên tới 4,7 tỉ bảng vào năm ngoái, bao gồm cả quá trình chuyển đổi phần mềm khai báo hải quan và các hệ thống khác.

Năm trong số 7 cơ sở ở Anh và xứ Wales chưa bao giờ đi vào vận hành, vì chính phủ Bảo thủ khi đó đã chần chừ rồi quyết định không triển khai toàn bộ các đợt kiểm tra, sau khi kết luận thực phẩm từ EU vẫn giữ tiêu chuẩn cao như trước Brexit. Trạm gây tranh cãi nhất mang tên “vách đá trắng Dover”: người dân làng Guston được thông báo về kế hoạch xây trạm vào ngày 31/12/2020, chỉ vài giờ trước khi năm chuyển tiếp kết thúc và Brexit chính thức có hiệu lực. Theo HMRC, cơ sở này đến nay đã ngốn 28 triệu bảng tiền thuế dù vẫn chỉ là một cánh đồng — Bộ Giao thông đã trả 21 triệu bảng để mua đất và chi thêm 7 triệu bảng cho công tác chuẩn bị mặt bằng, bao gồm cả khảo sát khảo cổ để tìm di tích La Mã.

Đây là ván cờ mà nước Anh tự đánh thua chính mình: xây trạm kiểm tra trước, rồi mới quyết định có kiểm tra hay không — và cuối cùng là không kiểm tra, để lại những tòa nhà 23 triệu bảng làm cảnh.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Cảng Portsmouth, thuộc sở hữu của hội đồng thành phố, đã chi 23 triệu bảng xây trạm kiểm soát biên giới, trong đó chính phủ tài trợ 17,1 triệu bảng, còn hội đồng phải bù 6 triệu bảng — số tiền lẽ ra có thể chi cho các dịch vụ thiết yếu. Trạm này chưa bao giờ hoạt động hết công suất vì các đợt kiểm tra bị thu hẹp, và hiện chỉ thực hiện trung bình 2 lượt kiểm tra mỗi ngày, so với 80 lượt như dự kiến ban đầu. Giám đốc cảng Mike Sellers nói việc chuyển đổi công năng trạm sẽ tốn kém gần bằng phá dỡ, vì nó được xây riêng cho kiểm tra thực phẩm và an toàn sinh học. Một trạm khác tại bãi đỗ xe sân bay Birmingham tốn 17 triệu bảng, gồm 11 triệu bảng xây dựng và 6 triệu bảng chi phí đóng cửa. Trạm ở Warrington tốn 17 triệu bảng — 7 triệu bảng mua đất, 9 triệu bảng xây dựng và 1 triệu bảng tháo dỡ. Trạm tại ga Eurostar Ebbsfleet tốn 10 triệu bảng, gồm 4 triệu bảng chuyển đổi thành bãi đậu xe tải và 6 triệu bảng đóng cửa. Một trạm khác ở sân bay North Weald, phía nam Stansted, tốn 5 triệu bảng.

Chính phủ trước đây từng tiết lộ trong một câu hỏi tại quốc hội rằng tổng chi phí vốn đã lên tới 154 triệu bảng, bao gồm 30 triệu bảng mua đất nông nghiệp và 70 triệu bảng xây dựng cho cơ sở biên giới chính của Anh tại Sevington, Kent — nơi được chọn vào phút chót vì không thể đặt trạm kiểm tra gần cảng Dover, một khu vực có cảnh quan được bảo vệ. HMRC cũng tiết lộ chi phí vận hành đã lên tới 179 triệu bảng, số tiền lẽ ra không phải chi nếu Brexit không xảy ra. Trong khi đó, EU đã triển khai toàn bộ các đợt kiểm tra ngay từ ngày đầu tiên tại Calais, Dublin và các cảng khác, khi Anh bỗng trở thành “nước thứ ba”. Các cảng đang kêu gọi chính phủ bồi thường cho những trạm kiểm tra sẽ trở nên thừa thãi khi thỏa thuận mới của Anh với EU có hiệu lực.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đây là ván cờ mà nước Anh tự đánh thua chính mình: xây trạm kiểm tra trước, rồi mới quyết định có kiểm tra hay không — và cuối cùng là không kiểm tra, để lại những tòa nhà 23 triệu bảng làm cảnh. Bài học cho Việt Nam nằm ngay trong con số 100 triệu bảng ấy: tiền thuế của dân, một khi đã đổ vào bê tông mà không có kế hoạch rõ ràng, sẽ không bao giờ quay lại. Việt Nam đang triển khai hàng loạt dự án hạ tầng lớn — metro, sân bay, cao tốc — và câu hỏi đặt ra cho mỗi dự án cũng giống hệt như ở Dover: đã tính kỹ nhu cầu thật chưa, hay xây xong rồi mới phát hiện không ai dùng? Một trạm kiểm tra “ma” ở Anh là chuyện của người Anh, nhưng logic đằng sau nó thì toàn cầu: chính phủ nào chi tiền mà không có phương án vận hành rõ ràng, sớm muộn cũng phải trả giá bằng ví tiền của người dân.

Theo quý vị, với những trạm kiểm tra “ma” này, chính phủ Anh nên bồi thường cho các cảng, hay để họ tự gánh hậu quả của một quyết định mà họ không đưa ra? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.