BBC phanh phui đường dây làm giả hồ sơ nghệ sĩ để lấy visa “tài năng” Anh: gói trọn hơn 100.000 bảng
Phóng viên chìm của BBC phát hiện các công ty chào bán hồ sơ nghệ thuật giả, triển lãm giả và giải thưởng giả để giúp người giàu lấy visa Global Talent của Anh — với gói “trọn gói” hơn 100.000 bảng và cam kết “không bao giờ bị từ chối”.

Muốn thành nghệ sĩ mà không cần biết vẽ? Chỉ cần trả đủ tiền — có người lo từ tranh vẽ tới bài báo khen ngợi và giải thưởng. Đó là lời chào hàng mà phóng viên chìm của BBC vừa ghi lại được tại London.
Theo BBC, các công ty đang chào mời người nhập cư giàu có đóng giả nghệ sĩ và chuyên gia công nghệ tài năng để nộp đơn xin visa Global Talent — diện visa “đi nhanh” mà chính phủ Anh ra mắt năm 2020 để thu hút “những người thông minh và giỏi nhất”. Người được cấp visa không phải phỏng vấn, chỉ cần chứng minh mình “tài năng đặc biệt” hoặc “đầy triển vọng” — rồi được đưa cả gia đình sang Anh và tới thường trú nhanh trong ba tới năm năm. Sau cuộc điều tra, Bộ Nội vụ Anh đang thu hồi visa của hai người Nigeria tự xưng là nhiếp ảnh gia nghệ thuật — Silva Ndifon và Adanu Emmanuel Okoko — vì tin visa của họ được lấy bằng lừa dối.
Trên bàn cờ nhập cư, vụ này phơi bày một lỗ hổng đáng xấu hổ: một diện visa được thiết kế để đón “những người thông minh và giỏi nhất” lại không phỏng vấn người nộp đơn, và quan chức — theo lời Peter — “không xem ảnh”.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nhân vật trung tâm của cuộc điều tra là một tư vấn viên của công ty iCareer Consultancy UK, đặt tại Canary Wharf, London. Trong cuộc gọi và buổi gặp trực tiếp với phóng viên chìm của BBC — người đóng giả một khách hàng nói tiếng Quan thoại — tư vấn viên tự xưng là Peter nói công ty có thể cung cấp tác phẩm nghệ thuật sản xuất tại Trung Quốc, sắp xếp triển lãm, bài báo và thư giới thiệu. Gói “trọn gói” giá 880.000 nhân dân tệ (khoảng 98.000 bảng), trả làm ba đợt, cộng 20% VAT nếu trả bằng bảng — và theo lời Peter, chưa từng có khách nào dùng gói này bị từ chối visa. Ít nhất bốn khách đã có visa trong năm nay, 10 người đang làm hồ sơ.
Peter còn chào bán thêm một giải thưởng nghệ thuật Trung Quốc do tạp chí Forbes tài trợ, với phí khoảng 250.000 nhân dân tệ (khoảng 28.000 bảng). Forbes xác nhận với BBC rằng giải thưởng này có thật, ADArt — công ty chị em của iCareer — là nhà tài trợ. Peter nói không thành vấn đề nếu phóng viên không biết tiếng Anh hay không có nền tảng nghệ thuật: công ty sẽ lo sản xuất toàn bộ tác phẩm, sắp xếp người đóng giả cô tại các buổi khai mạc triển lãm, và ghi lùi ngày một số thông tin. “Quan chức họ không xem ảnh,” Peter nói.
Luật sư nhập cư Harjap Singh Bhangal, người đã xem xét toàn bộ bằng chứng của BBC, gọi việc giúp người khác đóng giả nghệ sĩ là “gian lận tinh vi” — hợp đồng Peter gửi cho phóng viên chìm thực chất là “một hợp đồng vi phạm pháp luật”. Vụ việc của hai người Nigeria cũng cho thấy đường dây vận hành ra sao: nhà phê bình nghệ thuật Molara Wood phát hiện các bài đánh giá ca ngợi tác phẩm của hai nghệ sĩ vô danh — mang tên bà — trên trang Nigerian Tribune, dù bà chưa từng viết chúng. Các bài báo đã bị gỡ sau khi bà báo cho ban biên tập. Bà Wood nói bài phê bình được gán cho bà có chất lượng kém: “Đó là thứ văn viết mà tôi không muốn gắn tên mình vào.”
Quy mô của vấn đề không nhỏ: khoảng 6.600 visa Global Talent đã được cấp trong năm 2025, số đơn mảng nghệ thuật và văn hóa đã gần gấp đôi trong giai đoạn 2023–2025; Hội đồng Nghệ thuật Anh chỉ xác nhận chưa tới một nửa trong số gần 3.500 đơn năm ngoái. Bộ Nội vụ Anh gọi phát hiện của BBC là “cực kỳ nghiêm trọng”; tuyến visa đang được rà soát, công ty chào bán gói 100.000 bảng đã bị điều tra. iCareer phủ nhận việc cung cấp dịch vụ visa, nói Peter đã nghỉ việc từ đầu tháng 10 — dù anh ta vẫn còn tên trên trang web công ty tới khi BBC liên hệ.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ nhập cư, vụ này phơi bày một lỗ hổng đáng xấu hổ: một diện visa được thiết kế để đón “những người thông minh và giỏi nhất” lại không phỏng vấn người nộp đơn, và quan chức — theo lời Peter — “không xem ảnh”. Khi “tài năng” có thể mua với giá 98.000 bảng, thì cánh cửa chỉ mở bằng giấy tờ sẽ luôn có đường cho giấy tờ giả.
Với Việt Nam, ván cờ này gần hơn nhiều người tưởng: mỗi năm có hàng nghìn người Việt nộp đơn xin visa Anh, Mỹ, Úc — và mỗi vụ gian lận bị phanh phui lại khiến cánh cửa hẹp thêm cho những người thật sự có tài, thật sự có hồ sơ sạch. Cái giá của gian lận, cuối cùng, không phải người gian lận trả, mà là người ngay thẳng trả.
Theo quý vị, một diện visa “tài năng” mà không phỏng vấn người nộp đơn — lỗi nằm ở kẻ gian lận, hay ở chính cánh cửa được thiết kế quá dễ dãi? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

