TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Châu Á

Lừa đảo châu Á thiệt hại 136,5 tỉ USD một năm: AI biến lừa đảo thành cỗ máy tự động

Thiệt hại do lừa đảo trên khắp châu Á ước tính đã lên tới 136,5 tỉ USD trong năm qua, khi trí tuệ nhân tạo giúp tội phạm tự động hóa toàn bộ quy trình — từ tìm nạn nhân, nhắn tin cá nhân hóa tới dẫn dụ vào trang web giả — và các chuyên gia cảnh báo giáo dục người dân thôi đã không còn đủ.

Minh họa: kẻ lừa đảo đội mũ trùm với robot AI và nạn nhân cầm điện thoại, trung tâm cuộc gọi và đường chân trời Bangkok phía sau
Lừa đảo châu Á thiệt hại 136,5 tỉ USD một năm: AI biến lừa đảo thành cỗ máy tự động. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Những kẻ lừa đảo đang ngày càng dùng trí tuệ nhân tạo để tự động hóa gian lận và nhắm vào nạn nhân trên quy mô lớn, trong lúc thiệt hại ước tính do lừa đảo trên khắp châu Á đã lên tới 136,5 tỉ USD trong năm qua. Cảnh báo này được Liên minh Chống Lừa đảo Toàn cầu (GASA) đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh khu vực ở Bangkok, theo Channel NewsAsia.

“Các quốc gia không thể tự mình chiến đấu. Các công ty công nghệ lớn cũng không thể tự mình chiến đấu. Những kẻ lừa đảo luôn hoạt động xuyên biên giới, vì vậy cơ hội bị bắt của chúng gần như bằng không”, ông Jorij Abraham, giám đốc điều hành của GASA, nói. Theo báo cáo của GASA công bố tháng trước, 71% người trưởng thành được khảo sát tại 13 thị trường châu Á cho biết đã gặp phải một vụ lừa đảo trong 12 tháng qua. Nghiên cứu, thực hiện cùng công ty công nghệ phòng chống lừa đảo Gogolook, đã khảo sát 17.460 người trưởng thành tại các thị trường gồm Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Trung Quốc và Ấn Độ.

Trên bàn cờ chống lừa đảo, nước cờ của tội phạm đã đi trước cả một nước: trong khi các chính phủ vẫn dạy người dân “cảnh giác”, thì AI đã biến lừa đảo thành một cỗ máy công nghiệp — tự động, cá nhân hóa, xuyên biên giới…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Các con số cho thấy sự tự tin của người dân là ảo tưởng nguy hiểm: dù 66% người được hỏi tin rằng mình có thể nhận ra lừa đảo, 62% trong số những người từng gặp lừa đảo vẫn tương tác với nó — và 26% trong số đó đã mất tiền. Đáng lo hơn, 51% nạn nhân từng mất tiền cho biết họ đã bị lừa nhiều hơn một lần. Ông Abraham cảnh báo trí tuệ nhân tạo đang khiến các tin nhắn lừa đảo ngày càng thuyết phục, trong khi cho phép tội phạm nhắm tới nạn nhân ở quy mô chưa từng có. Nghiên cứu cho thấy email và tin nhắn lừa đảo do AI tạo ra hiệu quả gấp khoảng năm lần so với những tin do chính kẻ lừa đảo viết tay.

Điều đáng lo ngại hơn, theo ông Abraham, là AI đang được dùng để tự động hóa toàn bộ quy trình lừa đảo — từ xác định nạn nhân tiềm năng, gửi tin nhắn cá nhân hóa, trò chuyện cho tới dẫn nạn nhân tới các trang web giả mạo. “Toàn bộ quy trình đã hoàn toàn tự động, và điều đó có nghĩa là vụ lừa đảo không chỉ không thể nhận ra, mà còn được cá nhân hóa trên quy mô lớn”, ông nói. “Tôi rất ủng hộ giáo dục và nó vẫn thiết yếu, nhưng quý vị không thể trông đợi người bình thường nhận ra lừa đảo. Những kẻ lừa đảo đang trở nên quá giỏi.”

Các cuộc trấn áp các khu phức hợp lừa đảo lớn ở những nước như Campuchia đã khiến các hoạt động tội phạm phân tán ra thay vì biến mất, ông Abraham cho biết. Các đường dây lừa đảo đã xuất hiện ở Trung Đông, Mexico và Đông Âu, hoạt động theo nhóm nhỏ trong khách sạn và nhà thuê thay vì các khu phức hợp lớn — khiến chúng khó bị phát hiện và triệt phá hơn. Lừa đảo mua sắm, đầu tư và việc làm là phổ biến nhất.

Các công ty công nghệ cho biết đang tăng cường biện pháp bảo vệ. Bà Rima Amin, quản lý chính sách an ninh của Meta, cho biết tập đoàn này đang đẩy mạnh phát hiện và triệt phá các mạng lưới lừa đảo, trong đó có một chiến dịch gần đây gỡ bỏ 150.000 tài khoản trong khi cảnh sát Thái Lan bắt giữ 21 người bị tình nghi lừa đảo.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ chống lừa đảo, nước cờ của tội phạm đã đi trước cả một nước: trong khi các chính phủ vẫn dạy người dân “cảnh giác”, thì AI đã biến lừa đảo thành một cỗ máy công nghiệp — tự động, cá nhân hóa, xuyên biên giới và gần như không thể bị bắt. Khi một email lừa đảo do AI viết hiệu quả gấp năm lần email viết tay, thì cuộc chiến không còn là chuyện ai thông minh hơn, mà là chuyện ai có hạ tầng mạnh hơn.

Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng tới ví tiền của hàng triệu gia đình: người Việt nằm trong nhóm nạn nhân hàng đầu của các đường dây lừa đảo đầu tư, việc làm và tình cảm — nhiều nạn nhân bị dụ sang chính các khu phức hợp ở Campuchia mà báo cáo vừa nhắc tới. 136,5 tỉ USD thiệt hại của châu Á không phải con số xa lạ, mà là tiền tiết kiệm, tiền vay mượn, tiền dưỡng già của những người như cha mẹ chúng ta. Theo quý vị, khi kẻ lừa đảo đã có AI còn người dân chỉ có lời khuyên “hãy cảnh giác”, thì ai mới phải chịu trách nhiệm bảo vệ ví tiền của chúng ta? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.