TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

Tủ lạnh lên 150 độ, Binance mất 6,3 tỉ USD, báo động hạt nhân giả: làn sóng hack mới đã tới?

Ba vụ tấn công dồn dập trong vài ngày — tủ lạnh siêu thị châu Âu nóng tới 50 độ C, vụ trộm tiền mã hóa kỷ lục và cảnh báo giả ở Kyiv — khiến cơ quan an ninh mạng Anh cảnh báo về 'chân núi' của một cảnh quan tấn công mới.

Minh họa: hacker với laptop, tủ lạnh siêu thị báo 150 độ C, đồng tiền mã hóa và điện thoại báo động hạt nhân giả
Tủ lạnh lên 150 độ, Binance mất 6,3 tỉ USD, báo động hạt nhân giả: làn sóng hack mới đã tới? Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Sáng thứ Hai tuần trước, ông Alex Pearce kiểm tra kho bán buôn rau quả ở London và thấy đèn rã đông bật sáng, màn hình tủ lạnh hiện 150 độ C. Ông rút phích cắm mạng — và cứu cả kho hàng khỏi cháy. Nhưng đó chỉ là một trong ba vụ tấn công dồn dập trong vài ngày.

Alex Pearce đang kiểm tra kho bán buôn rau quả ở London vào sáng thứ Hai tuần trước thì thấy đèn rã đông trên tủ lạnh số 2 bật sáng, màn hình hiện 150 độ C; tủ số 4 cũng vậy, và đèn rã đông của tủ lớn nhất cũng nhấp nháy. Ông nghĩ ngay tới tấn công mạng, đi tới hộp nối các tủ lạnh với internet và rút dây cáp ra. Ông đã đúng. Cùng ngày, các cửa hàng ở Bỉ, Estonia, Ireland, Phần Lan, Luxembourg, Hà Lan và Thụy Điển báo cáo sự cố tương tự, tủ lạnh và tủ đông ở một số nơi nóng tới 50 độ C. Nhưng không chỉ Pearce và các cửa hàng, cùng một số ngân hàng máu của Pháp, đang chịu thiệt hại. Vụ tấn công tủ lạnh chỉ là một trong ba vụ trong vài ngày. Ngày 30/10, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới Binance bị cướp 6,3 tỉ USD trong vụ trộm kỷ lục; ngày 1/11, tin tặc tấn công ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của Ukraine, gửi cho người dân Kyiv một cảnh báo giả về đòn tấn công hạt nhân.

Câu chuyện tủ lạnh nóng tới 150 độ nghe như chuyện đùa — cho đến khi nhận ra nhà mình cũng đầy những thiết bị y hệt: camera an ninh, loa thông minh, bộ định tuyến wifi, thậm chí cả tủ lạnh, tivi.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Thông điệp chính thức sau các vụ tấn công tủ lạnh là: hãy chuẩn bị cho thêm nhiều gián đoạn nữa. Chúng ta đang ở chân núi của một cảnh quan tấn công mạng mới, người đứng đầu Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh (NCSC) nói trong tuần này. Đề cập tới những lỗ hổng trong hệ thống CNTT đang bị công nghệ AI phơi bày, ông Richard Horne nói có quá nhiều lỗ hổng ngoài kia, có thể nói là đang chờ bị khai thác, và rủi ro nghiêm trọng nhất trong ngắn hạn chỉ là sự gia tăng mạnh về số lượng sự cố. Tháng trước, AI của OpenAI đã giúp phát hiện một lỗ hổng trong PHP, ngôn ngữ dùng để xây dựng phần lớn trang web, khiến nhiều website tạm ngừng hoạt động để đề phòng. Các tủ lạnh siêu thị Pháp cũng bị tấn công vào tháng trước, có thể là đợt diễn tập cho vụ tấn công rộng hơn trong tuần này. Doanh nhân công nghệ Azeem Azhar gọi đây là khoảnh khắc Vũ Hán, ví với thời điểm Covid bùng phát ở Trung Quốc. Nhưng Ciaran Martin, giám đốc điều hành sáng lập của NCSC, cho rằng đây là đợt xấu nhưng không phải chưa từng có tiền lệ, nhắc tới NotPetya và WannaCry năm 2017 cùng làn sóng mã độc tống tiền năm 2021. Ít nhất một chuyên gia cho rằng vụ tấn công tủ lạnh mang dấu ấn Nga; vụ Binance được quy cho Triều Tiên, và Nga cũng là nghi phạm trong vụ việc ở Ukraine. NCSC cho biết phần mềm độc hại dùng AI rất có khả năng được sử dụng trong các vụ tấn công mạng nhằm vào nhà máy điện, sân bay và bệnh viện của Anh vào năm 2028. Giám đốc vận hành NCSC Paul Chichester lưu ý tin tặc tấn công tủ lạnh thật sự không cần AI, vì các lỗ hổng đã tồn tại sẵn, bao gồm mật khẩu mặc định công bố trong sách hướng dẫn của một hãng tủ lạnh. Hãng Danfoss của Đan Mạch, một nhà cung cấp hệ thống bị ảnh hưởng, cho biết hầu hết thiết bị đều đã cũ và không còn nhận bản cập nhật bảo mật.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Câu chuyện tủ lạnh nóng tới 150 độ nghe như chuyện đùa — cho đến khi nhận ra nhà mình cũng đầy những thiết bị y hệt: camera an ninh, loa thông minh, bộ định tuyến wifi, thậm chí cả tủ lạnh, tivi. Tất cả đều nối mạng, tất cả đều có thể là cửa sau nếu nhà sản xuất ngừng cập nhật bảo mật. Với doanh nghiệp nhỏ Việt Nam, bài học còn thiết thực hơn: một cửa hàng, một kho lạnh, một quán ăn dùng hệ thống quản lý qua mạng — chỉ một mật khẩu mặc định không đổi cũng đủ mở cửa cho tin tặc. Nước cờ khôn ngoan không phải mua thiết bị đắt nhất, mà là cập nhật phần mềm đều đặn, đổi mật khẩu mặc định, và nhớ rằng trên bàn cờ số này, kẻ tấn công không cần nhắm vào mình cụ thể — chúng chỉ cần quét qua hàng triệu thiết bị và chờ cái nào quên khóa cửa. AI đang làm cho việc quét ấy nhanh hơn gấp bội — và cả người phòng thủ lẫn kẻ tấn công đều có cùng một công cụ.

Quý vị đã bao giờ đổi mật khẩu mặc định của bộ định tuyến wifi hay camera ở nhà chưa — và nếu chưa, hôm nay có phải lúc để làm điều đó? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.