Gió lặng khắp châu Âu, Anh phát tín hiệu hiếm hoi kêu gọi thêm điện giữa buổi sáng
Cơ quan vận hành lưới điện Anh lần đầu trong nhiều tháng phải kêu cứu vì thiếu điện vào buổi sáng: gió yếu làm sản lượng điện tái tạo sụt giảm, thiếu hụt gần 1.400 MW — và thị trường chỉ có 8 giờ để xoay xở.

Cơ quan chịu trách nhiệm giữ đèn sáng cho nước Anh vừa phát đi một tín hiệu hiếm hoi: kêu gọi thêm nguồn cung điện vào buổi sáng, vì dự báo sản lượng điện gió trên khắp châu Âu sụt giảm trong ngày thứ Hai. Thông báo do Cơ quan Vận hành Hệ thống Năng lượng Quốc gia (Neso) phát hành tối Chủ nhật cho biết hệ thống đối mặt với mức thiếu hụt gần 1.400 MW trong biên độ cung cấp điện từ 6 giờ tới 11 giờ sáng thứ Hai, và cần tìm thêm khoảng 800 MW — tương đương một nhà máy điện khí cỡ vừa — trong vòng 8 giờ trước đợt rà soát nguồn cung dự kiến lúc 4 giờ sáng.
Đợt rà soát trước bình minh đã mang lại tin tốt hơn: thông báo “biên độ điện” thứ hai cho thấy lời kêu gọi vào phút chót của Neso đã giúp thu hẹp mức thiếu hụt xuống còn 500 MW, và không cần thêm điện dự phòng nữa — dù Neso vẫn có thể yêu cầu các nhà máy phát nhiều hơn mức thường lệ trong khung 8–11 giờ sáng. Một đợt rà soát nữa được lên lịch lúc 7 giờ 30 sáng. Trước đây, những thông báo kiểu này thường chỉ được dùng vào buổi tối mùa đông lạnh, khi nhu cầu điện lên cao nhất trong năm. Việc thiếu điện vào buổi sáng là bất thường — và nó nối tiếp đà gia tăng các cảnh báo của Neso trong những tháng gần đây, trong đó có những thông báo biên độ đầu tiên được phát trong mùa hè năm nay, khi các đợt nắng nóng đẩy nhu cầu lên cao đồng thời kìm hãm sản lượng phát điện.
Đây là mặt trái của ván cờ chuyển đổi xanh mà ít ai muốn nhìn thẳng: khi cả một lục địa cùng đặt cược vào gió, một buổi sáng lặng gió cũng đủ làm rung chuyển lưới điện.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Người phát ngôn của Neso — cơ quan cân bằng cung cầu của hệ thống điện theo từng phút, suốt ngày đêm — nhấn mạnh đây là “biện pháp thường lệ và mang tính phòng ngừa”, nhằm tạo “cơ hội” cho thị trường đưa thêm công suất phát điện vào vận hành. “Đây không phải là cảnh báo mất điện, không có rủi ro đối với nguồn cung điện của khách hàng, và khách hàng không cần phải làm gì — hệ thống điện của Vương quốc Anh vẫn an toàn,” người phát ngôn khẳng định. Đáng chú ý, thông báo được phát ra dù không có tắc nghẽn nào trong lưới điện khiến nhà máy hay trang trại gió không thể vận hành, và dù Anh được dự báo sẽ xuất khẩu điện sang châu Âu. Điều đó cho thấy mức thiếu hụt có thể bắt nguồn từ gió yếu trên khắp châu Âu, làm giảm sản lượng năng lượng tái tạo của lục địa vào cuối tuần trước.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Đây là mặt trái của ván cờ chuyển đổi xanh mà ít ai muốn nhìn thẳng: khi cả một lục địa cùng đặt cược vào gió, một buổi sáng lặng gió cũng đủ làm rung chuyển lưới điện. Anh không mất điện hôm nay — nhưng tín hiệu đã rõ: năng lượng tái tạo không có lưu trữ và nguồn dự phòng thì chẳng khác gì một đội quân chỉ đánh được khi trời đẹp. Mùa hè vừa qua, nắng nóng đã buộc Neso phải phát cảnh báo lần đầu tiên; mùa đông này, gió lặng lại buộc họ kêu cứu giữa buổi sáng.
Với Việt Nam, nước cờ này đáng đọc kỹ. Việt Nam đang đẩy mạnh điện gió, điện mặt trời với tốc độ chóng mặt, nhưng lưới điện và hệ thống lưu trữ vẫn chạy theo sau. Nếu một buổi sáng lặng gió có thể khiến nước Anh phải kêu gọi thêm 800 MW trong 8 giờ, thì một buổi chiều không nắng ở miền Trung cũng có thể khiến EVN đau đầu không kém. Chuyển đổi xanh không chỉ là lắp thêm turbine — mà là trả tiền cho pin lưu trữ, cho nhà máy khí dự phòng, và cuối cùng, cho hóa đơn tiền điện của mỗi gia đình Việt.
Theo quý vị, để lưới điện không “hụt hơi” mỗi khi trời lặng gió, các nước nên đầu tư mạnh vào pin lưu trữ, hay giữ lại các nhà máy khí đốt làm phao cứu sinh — và ai sẽ gánh chi phí đó? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


