TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

Mỹ thắng thầu mỏ 60 tỉ USD ở Kenya, đánh bại Trung Quốc: ván cờ khoáng sản châu Phi đổi chủ

Liên danh Mỹ Frontier Minerals vừa thắng thầu phát triển mỏ Mrima Hill của Kenya — nơi chứa trữ lượng khoáng sản quan trọng ước tính hơn 60 tỉ USD — vượt qua bảy đối thủ, trong đó có các công ty Trung Quốc và Australia.

Minh họa: kỹ sư mỏ Kenya đội mũ bảo hộ trước mỏ lộ thiên, rừng Kwale và bờ biển Ấn Độ Dương
Mỹ thắng thầu mỏ 60 tỉ USD ở Kenya, đánh bại Trung Quốc: ván cờ khoáng sản châu Phi đổi chủ Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Một mỏ khoáng sản ở bờ biển Kenya vừa trở thành bàn cờ mới của cuộc cạnh tranh Mỹ — Trung. Liên danh do Mỹ dẫn đầu, Frontier Minerals, đã thắng thầu phát triển dự án khai thác Mrima Hill của Kenya, vượt qua bảy đối thủ, trong đó có các công ty đến từ Trung Quốc và Australia, theo BBC. Khu mỏ được ước tính chứa trữ lượng khoáng sản quan trọng trị giá hơn 60 tỉ USD (45 tỉ bảng), bao gồm niobi — kim loại dùng trong xe điện, hàng không vũ trụ và công nghệ quốc phòng.

Frontier Minerals quy tụ ba công ty Mỹ: Bunker Hill Mining Corp, American Resources Corporation và ReElement Technologies Corporation, kết hợp chuyên môn về phát triển tài nguyên khoáng sản, chuỗi cung ứng vật liệu quan trọng và công nghệ tinh chế tiên tiến. Trọng tâm trong đề xuất của liên danh là phát triển năng lực chế biến và tinh chế khoáng sản ngay tại Kenya, để nước này giữ lại nhiều giá trị kinh tế hơn thay vì chỉ xuất khẩu quặng thô. “Chúng tôi dự định tạo ra cơ hội lâu dài cho người lao động, doanh nghiệp Kenya và nền kinh tế rộng lớn hơn thông qua xây dựng năng lực và đầu tư có mục tiêu, đồng thời ưu tiên quản lý và hiệu quả môi trường”, ông Brad Marnett của Frontier Minerals nói.

Nước cờ ở Mrima Hill cho thấy Washington đã học được bài học đắt giá: ai nắm quặng thô chưa đủ, ai nắm khâu tinh chế mới nắm yết hầu.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Thương vụ diễn ra trong lúc Washington tìm cách tiếp cận nhiều hơn nguồn khoáng sản của châu Phi, nhằm củng cố chuỗi cung ứng của Mỹ và cạnh tranh với Trung Quốc. Mrima Hill nằm ở hạt Kwale, gần bờ biển Ấn Độ Dương của Kenya, với diện tích khoảng 390 mẫu rừng. Triển vọng khai thác đã dấy lên lo ngại trong người dân địa phương, những người sợ dự án có thể phá hủy khu rừng và đe dọa di sản tổ tiên, đồng thời đặt câu hỏi liệu cộng đồng sống gần khu mỏ có thực sự hưởng lợi từ khoản đầu tư này hay không.

Liên danh vẫn phải xin giấy phép thăm dò và đáp ứng các yêu cầu pháp lý cần thiết trước khi dự án có thể triển khai. Quyết định đấu thầu đã vấp phải phản đối từ các đối thủ cạnh tranh: hãng tin Reuters cho biết hai công ty đối thủ dự định thách thức kết quả lựa chọn, trong đó công ty RareX của Australia cáo buộc Frontier Minerals đã trễ hạn nộp hồ sơ trước đó. Chính phủ Kenya khẳng định quy trình đấu thầu công khai và minh bạch.

Bối cảnh lớn hơn là cuộc đua giành khoáng sản quan trọng toàn cầu: Mỹ đang theo đuổi các thỏa thuận đối tác với những nước châu Phi giàu khoáng sản, trong đó có Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia, trong khi Trung Quốc vẫn thống trị khâu chế biến của nhiều loại khoáng sản then chốt. Bộ Khai khoáng Kenya cho biết ngành này là một phần quan trọng trong kế hoạch đa dạng hóa kinh tế, vượt ra ngoài các nguồn thu truyền thống như du lịch, nông nghiệp và dịch vụ tài chính.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Nước cờ ở Mrima Hill cho thấy Washington đã học được bài học đắt giá: ai nắm quặng thô chưa đủ, ai nắm khâu tinh chế mới nắm yết hầu. Trung Quốc thống trị chế biến khoáng sản bao năm nay, còn Mỹ giờ đây mang cả liên danh ba công ty tới tận Kenya, hứa chế biến tại chỗ, hứa tạo việc làm cho người Kenya — một nước cờ vừa đánh vào Trung Quốc, vừa mua lòng nước chủ nhà. 60 tỉ USD nằm dưới 390 mẫu rừng.

Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng vào ví tiền và chiến lược quốc gia: Việt Nam cũng có đất hiếm, cũng đang đứng giữa cuộc giành giật khoáng sản của Mỹ và Trung Quốc, và cũng từng chứng kiến những dự án khai thác gây tranh cãi vì môi trường và lợi ích cộng đồng. Câu hỏi đặt ra cho Hà Nội cũng giống như cho Nairobi: bán quặng thô lấy tiền nhanh, hay giữ lại khâu chế biến để ăn phần giá trị lớn nhất — và làm sao để người dân địa phương không phải trả giá bằng rừng và đất tổ tiên? Theo quý vị, Kenya chọn Mỹ thay vì Trung Quốc là nước cờ khôn ngoan — hay chỉ là đổi một ông chủ lấy một ông chủ khác? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.