Nước máy nhiễm thạch tín gấp 30 lần mức an toàn: Thái Lan cấp nước sạch khẩn cho hơn 20.000 hộ dân
Chính quyền Thái Lan đang chạy đua cung cấp nước sạch cho hơn 20.000 hộ dân ở tỉnh Chiang Rai, sau khi phát hiện nước máy nhiễm thạch tín cao gấp 30 lần giới hạn an toàn — và dấu vết chì về các mỏ vàng khai thác vô tội vạ bên kia biên giới Myanmar.

Chính quyền Thái Lan đang gấp rút cung cấp nước sạch cho hơn 20.000 hộ dân ở miền Bắc nước này bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm thạch tín liên quan tới hoạt động khai thác mỏ ở nước láng giềng Myanmar. Thủ tướng Anutin Charnvirakul vào tối thứ Ba đã ra lệnh cho các cơ quan chính phủ tìm nguồn nước thay thế và theo dõi chặt chẽ chất lượng nước máy ở tỉnh Chiang Rai, bà Lalida Persvivatana, phó phát ngôn viên chính phủ, cho biết, theo Channel NewsAsia.
Nguồn cấp nước máy cho 14 ngôi làng ở huyện Mae Sai, gần biên giới Myanmar, đã bị đình chỉ trong tháng này sau khi giới chức phát hiện nồng độ thạch tín trong hệ thống nước máy địa phương cao gấp 30 lần giới hạn an toàn. Các ngôi làng này gồm hơn 20.000 hộ dân, chính phủ cho biết. Các xét nghiệm sau đó của giới chức cũng phát hiện nồng độ thạch tín trong nước chưa xử lý từ sông Sai — một nhánh của sông Mê Kông — cao gấp 25 lần giới hạn đối với nước uống. Giới chức đã triển khai hai xe tải chở nước sạch cho người dân, trong khi chính phủ cũng đang cân nhắc các nguồn nước sông thay thế.
Nước cờ sông Sai cho thấy ô nhiễm không có biên giới: một mỏ vàng khai thác vô tội vạ ở Myanmar có thể đầu độc nước máy của 20.000 hộ dân ở Thái Lan, rồi trôi tiếp xuống Mê Kông.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Naresuan cho biết hồi tuần trước rằng phân tích hóa học và mô hình vệ tinh đã truy vết phần lớn trầm tích chứa thạch tín trên sông Sai về các hoạt động khai thác vàng bên kia biên giới ở Myanmar. Cuộc nội chiến kéo dài ở Myanmar tạo điều kiện cho việc khai thác tài nguyên thiên nhiên không kiểm soát, bao gồm cả đất hiếm dùng trong điện thoại thông minh, tua-bin gió và xe điện. Ngoại trưởng Thái Lan Sihasak Phuangketkeow đã nêu vấn đề về điều mà ông gọi là mức tăng “đáng kể” của ô nhiễm trên sông Sai trong chuyến thăm Myanmar tuần trước để gặp các quan chức chính phủ. Ông đổ lỗi cho “nước thải từ khai thác mỏ”, đồng thời nói thêm đây là “vấn đề cấp bách cần được quan tâm khẩn cấp”.
Chính phủ Thái Lan cho biết họ cũng đã thảo luận vấn đề này với Bắc Kinh, khi các nhà nghiên cứu nói rằng nhiều hoạt động khai thác mỏ ở Myanmar do Trung Quốc vận hành. Có những lo ngại rằng ô nhiễm đang bị cuốn trôi xa xuống sông Mê Kông — dòng sông nuôi sống hàng triệu người ở nhiều quốc gia. Các quan chức Thái Lan cho biết thạch tín đã được tìm thấy trong nước tiểu của 17 trong số 177 người được xét nghiệm vào tháng 10 ở tỉnh Nong Khai, phía đông bắc, trên biên giới với Lào. Một dòng sông bị nhiễm độc ở thượng nguồn không dừng lại ở biên giới — nó chảy tiếp, qua làng mạc, qua ruộng đồng, và vào bữa cơm của hàng triệu người ở hạ lưu.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nước cờ sông Sai cho thấy ô nhiễm không có biên giới: một mỏ vàng khai thác vô tội vạ ở Myanmar có thể đầu độc nước máy của 20.000 hộ dân ở Thái Lan, rồi trôi tiếp xuống Mê Kông. Thủ phạm không phải một công ty, mà là cả một hệ thống — nội chiến tạo ra khoảng trống, khoảng trống tạo ra khai thác không kiểm soát, khai thác không kiểm soát tạo ra dòng sông nhiễm độc. Và người trả giá cuối cùng luôn là dân làng mở vòi nước máy ra mỗi sáng.
Với Việt Nam, ván cờ này chạm tới tận nhà: sông Mê Kông là dòng sông nuôi sống cả Đồng bằng sông Cửu Long — vựa lúa, vựa cá và nguồn nước uống của hàng chục triệu người Việt. Khi thạch tín từ một mỏ vàng ở Myanmar đã xuất hiện trong nước tiểu của người dân Thái Lan ở Nong Khai, thì câu hỏi không còn là “liệu ô nhiễm có tới Việt Nam không”, mà là “khi nào và chúng ta đã chuẩn bị gì”. Theo quý vị, trước một dòng sông bị đầu độc từ thượng nguồn, các nước hạ lưu nên ngồi chờ — hay nên cùng nhau đặt ra luật chơi chung cho cả dòng sông? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


