TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

“AI clog” ở Anh: đơn khiếu nại dài 200 trang, cơ quan công quyền nghẹt thở

Một nửa số email gửi tới văn phòng một nghị sĩ Anh là do AI tạo ra, đơn khiếu nại dài gấp 10 lần, có đơn tới 200 trang. Các cơ quan công quyền Anh đang bị “tắc nghẽn AI”, với kỷ lục gần 4.800 yêu cầu thông tin gửi tới cơ quan giao thông London.

Minh họa: nhân viên văn phòng Anh kiệt sức giữa núi đơn khiếu nại do AI tạo, chatbot trên màn hình laptop
“AI clog” ở Anh: đơn khiếu nại dài 200 trang, cơ quan công quyền nghẹt thở. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Một lá thư khiếu nại dài hai trang ngày nào giờ đã phình thành 200 trang. Một nửa số email gửi tới văn phòng một nghị sĩ Anh là do chatbot viết ra. Và ở phía bên kia bàn làm việc, những con người thật đang kiệt sức vì phải đọc, phải trả lời từng trang một. Trí tuệ nhân tạo hứa hẹn giải phóng con người khỏi công việc nhàm chán — nhưng ở Anh, nó đang làm điều ngược lại: tắc nghẽn cả bộ máy công quyền.

Hiện tượng này được gọi là “AI clog” — tắc nghẽn do AI — và nó đang lan khắp các cơ quan công quyền, chính quyền địa phương, tòa án, trường học và doanh nghiệp ở Anh, theo The Guardian. Hollie Wickens, một chuyên viên cao cấp trong văn phòng một nghị sĩ Công đảng, kể: “Ban đầu chỉ là nhỏ giọt vào năm 2024, giờ thì thành một trận lũ.” Bà cho biết khoảng một nửa số email văn phòng nhận được là do AI tạo ra dưới hình thức nào đó, khiến các yêu cầu và khiếu nại trở nên phức tạp và tốn thời gian xử lý hơn nhiều, dù bà đã có cả thập kỷ kinh nghiệm. Trước khi chatbot phổ biến, độ dài trung bình của một đơn khiếu nại gửi tới chính quyền địa phương chỉ khoảng hai trang. Nay phần lớn các đơn dài gấp 10 lần, theo Deborah Evans, giám đốc điều hành tổ chức Lawyers in Local Government, đại diện cho 5.600 luật sư địa phương. “Có những đơn khổng lồ. Đơn dài nhất tôi biết lúc này khoảng 200 trang,” bà nói. Văn phòng Ủy viên Thông tin (ICO) nhận thấy nhiều cơ quan công quyền nhận được nhiều yêu cầu hơn trong năm 2025, và các yêu cầu do AI soạn “rất dài, lặp lại”, có phạm vi rộng hơn và khó xác định chính xác thông tin được yêu cầu. Cơ quan Giao thông London (TfL) đã nhận kỷ lục 4.769 yêu cầu cung cấp thông tin trong năm tài chính 2025–26, tăng 5% so với mức đỉnh trước đó vào năm 2023–24.

Câu chuyện “AI clog” ở Anh là tấm gương soi cho bất cứ nơi nào đang say sưa với AI mà quên mất mặt trái của nó.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Các nhà nghiên cứu gọi việc ồ ạt gửi yêu cầu do AI tạo ra là “agentic flooding” — lũ lụt tác nhân. ChatGPT — tháng này tròn bốn tuổi — cùng Claude, Copilot, Gemini và các công cụ AI tạo sinh khác đã biến người dân thường thành những “chuyên gia” có trong tay một cố vấn pháp lý miễn phí, dù đôi khi không đáng tin cậy. AI thường biến khiếu nại thành vụ kiện pháp lý, trích dẫn điều luật và án lệ không thuộc phạm vi tài phán liên quan, và đôi khi “dựng lên vài thứ”, bà Evans cảnh báo. Số đơn kiện lên tòa án lao động mở trong quý từ tháng 4 đến tháng 6 đã tăng vọt 28% so với cùng kỳ năm trước, với 14.000 đơn từ các nguyên đơn cá nhân, theo số liệu mới nhất của chính phủ; số vụ được giải quyết lại giảm, khiến 70.000 đơn kiện cá nhân vẫn đang chờ xử lý vào cuối tháng 6. Một số dịch vụ ombudsman hiện áp giới hạn số từ cho đơn khiếu nại hoặc thiết kế biểu mẫu trực tuyến để hạn chế lượng thông tin đính kèm. Hội đồng Wiltshire đang tìm hiểu việc dùng AI để tóm tắt các email dài, trong khi hội đồng quận Stroud đã thảo luận việc dùng Microsoft Copilot để hỗ trợ viết báo cáo.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Câu chuyện “AI clog” ở Anh là tấm gương soi cho bất cứ nơi nào đang say sưa với AI mà quên mất mặt trái của nó. Khi việc viết một đơn khiếu nại 200 trang chỉ tốn vài giây bấm nút, còn việc đọc và trả lời nó tốn hàng giờ của con người, thì cán cân công sức đã lệch hẳn: người gửi càng nhàn, người nhận càng kiệt. Và cái giá cuối cùng không nằm trên giấy tờ — mỗi bảng Anh mà chính quyền địa phương phải chi để xử lý đơn khiếu nại là một bảng không được chi cho dịch vụ khác, từ chăm sóc người già tới thu gom rác. Với Việt Nam, nơi AI cũng đang len vào từng văn phòng, từng thủ tục hành chính, bài học rất gần: đừng để công nghệ biến quyền khiếu nại chính đáng của người dân thành một cuộc đua xem ai viết dài hơn, trích dẫn nhiều hơn. Nước cờ khôn ngoan là đặt ra luật chơi rõ ràng từ sớm — giới hạn độ dài, biểu mẫu chuẩn, và con người vẫn là người quyết định cuối cùng. Bởi nếu để máy nói chuyện với máy, thì tiếng nói của con người sẽ là thứ đầu tiên bị chìm trong đống giấy đó.

Theo quý vị, khi AI giúp ai cũng viết được đơn khiếu nại dài 200 trang, cơ quan công quyền nên giới hạn độ dài, thu phí, hay dùng chính AI để lọc — và đâu là cách không làm mất quyền của người dân? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.