TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Chính trị

Anh và EU sắp chốt thỏa thuận cho 100.000 thanh niên mỗi bên đi lại, làm việc mỗi năm

Tới 100.000 thanh niên từ EU sẽ được tới Anh du lịch, làm việc và học tập mỗi năm — và cùng số lượng thanh niên Anh được sang châu Âu — theo thỏa thuận di chuyển thanh niên dự kiến được chốt tại thượng đỉnh Anh – EU ở Brussels.

Minh họa: thanh niên mang ba lô và vali tại nhà ga, tháp Big Ben, cờ Anh và cờ EU, tàu hỏa và máy bay
Anh và EU sắp chốt thỏa thuận cho 100.000 thanh niên mỗi bên đi lại, làm việc mỗi năm Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Một thập kỷ sau cuộc trưng cầu dân ý Brexit, nước Anh và Liên minh châu Âu đang chuẩn bị mở lại cánh cửa cho thế hệ trẻ. Theo BBC, tới 100.000 thanh niên từ EU sẽ được phép tới Anh du lịch, làm việc và học tập mỗi năm theo một chương trình di chuyển thanh niên mới, dự kiến được thông qua vào thứ Sáu tại thượng đỉnh Anh – EU ở Brussels. Cùng số lượng thanh niên Anh cũng sẽ được sang châu Âu theo chương trình này.

Phố Downing chưa bình luận chi tiết, nhưng cho biết đàm phán đã tới “giờ chót” hôm thứ Năm. Thủ tướng Anh cho biết một “kế hoạch hành động về eo biển Manche” trong vấn đề nhập cư cũng có thể được ký, cùng thỏa thuận về thương mại thực phẩm và định giá khí thải carbon.

Ván cờ Anh – EU cho thấy Brexit chưa bao giờ thực sự kết thúc: mười năm sau trưng cầu dân ý, nước Anh vẫn mặc cả từng điều khoản với Brussels — từ số thanh niên được sang làm việc tới học phí đại học.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Chương trình mới nhằm giúp thanh niên hai bên dễ làm việc và du lịch hơn. Anh hiện đã có chương trình tương tự với 13 nước ngoài EU, trong đó có Úc, Canada và Ấn Độ. Hồi năm 2024, EU từng đề xuất cho người 18 tới 30 tuổi được làm việc hoặc học tập ở EU và Anh tối đa bốn năm. Khi đó còn là đảng đối lập, Công đảng đã bác bỏ vì nó tương đương khôi phục tự do đi lại. Nhưng khi lên nắm quyền, đảng này cho biết sẽ xem xét chương trình hạn chế hơn — giới hạn thời gian, trần số lượng và cấm hưởng trợ cấp.

Hai điểm vướng lớn nhất: Anh muốn giới hạn số lượng người nhập cảnh, còn EU muốn sinh viên EU đóng học phí như sinh viên bản địa tại các trường đại học Anh. Tối thứ Năm, Thủ tướng Anh nói: “Tôi luôn đặt mục tiêu đạt được thỏa thuận tốt nhất cho nước Anh.” Ông nhấn mạnh lợi ích là giá thực phẩm thấp hơn, chi phí kinh doanh giảm, thủ tục được cắt giảm — và “một chiến thắng thực sự lớn” là hợp tác nhập cư qua kế hoạch hành động eo biển Manche.

Một thỏa thuận thương mại có thể gỡ bỏ kiểm tra và thủ tục giấy tờ cho các công ty thực phẩm xuất khẩu sang EU. Chính phủ cho rằng điều này có thể mang lại thêm 5 tỉ bảng cho nền kinh tế và hạ giá thực phẩm — đổi lại, Anh có thể phải tuân theo một số quy tắc của EU về sản phẩm, chẳng hạn với cây trồng biến đổi gen hay quy định ghi nhãn.

Phản ứng trong nước lập tức chia rẽ. Lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch cáo buộc thủ tướng “mở lại những chia rẽ” của cuộc trưng cầu dân ý Brexit. Lãnh đạo đảng Cải cách Nigel Farage nói ông “không tin một phút nào” rằng nước Anh sẽ “bỏ phiếu tái gia nhập” EU, gọi đây là “trò chơi chính trị hoài nghi”. Ngược lại, lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do Ed Davey cho rằng thủ tướng “không đi đủ xa, đủ nhanh” và kêu gọi trở lại tự do đi lại; cựu Phó thủ tướng David Lammy cũng thúc giục cam kết tái gia nhập EU trong cuộc tổng tuyển cử tới.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ván cờ Anh – EU cho thấy Brexit chưa bao giờ thực sự kết thúc: mười năm sau trưng cầu dân ý, nước Anh vẫn mặc cả từng điều khoản với Brussels — từ số thanh niên được sang làm việc tới học phí đại học. Thủ tướng muốn “thỏa thuận tốt nhất cho nước Anh”, nhưng nhượng bộ bị chụp mũ là “tái gia nhập bằng cửa sau”, còn cứng rắn khiến doanh nghiệp trả giá.

Với Việt Nam, câu chuyện này gần hơn ta tưởng. Hàng chục nghìn du học sinh Việt ở Anh sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp nếu học phí sinh viên EU thay đổi, vì các trường Anh sẽ phải cân đối lại toàn bộ biểu phí quốc tế. Doanh nghiệp thực phẩm Việt xuất sang Anh và EU cũng cảm nhận từng thay đổi quy tắc: thủ tục được gỡ là chi phí được tiết kiệm, quy tắc mới là rào cản mới. Với gia đình Việt có con em muốn sang Anh, cánh cửa cho thanh niên châu Âu mở hay khép cũng là tín hiệu nước Anh đang chào đón hay dè chừng người nước ngoài. Theo quý vị, thỏa thuận cho 100.000 thanh niên mỗi bên là bước đầu hàn gắn hậu Brexit — hay chỉ là thỏa thuận nhỏ được thổi phồng thành chiến thắng? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.