TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

Mỹ thêm 165.000 việc làm trong tháng 10: thất nghiệp xuống 4,1%, nhưng lương vẫn thua lạm phát

Báo cáo việc làm tháng 10 của Mỹ tốt hơn kỳ vọng: 165.000 việc làm mới, thất nghiệp giảm còn 4,1%, số liệu hai tháng trước được điều chỉnh tăng thêm 84.000. Nhưng lương giờ trung bình chỉ tăng 3,1% so với cùng kỳ — thấp hơn giá cả leo thang — và người thất nghiệp phải chờ việc trung bình tới 27 tuần.

Minh họa: công nhân xây dựng và trung tâm dữ liệu tại Mỹ
Mỹ thêm 165.000 việc làm trong tháng 10: thất nghiệp xuống 4,1%, nhưng lương vẫn thua lạm phát. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Thị trường lao động Mỹ vừa gửi một tín hiệu khó đọc: việc làm thì tăng mạnh, nhưng ví tiền của người lao động thì vẫn chưa theo kịp giá cả. Báo cáo tháng 10 cho thấy một nền kinh tế vừa vững, vừa mong manh.

Theo The New York Times, các doanh nghiệp Mỹ đã tuyển thêm 165.000 lao động trong tháng 10, theo số liệu đã điều chỉnh theo mùa của Cục Thống kê Lao động công bố hôm thứ Sáu. Tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ xuống 4,1%. Số liệu của tháng 8 và tháng 9 được điều chỉnh tăng tổng cộng 84.000 việc làm, nâng mức tăng trung bình mỗi tháng trong ba tháng qua lên 137.000. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động cũng tăng tháng thứ ba liên tiếp.

Đây là ván cờ mà con số và cảm giác đi ngược nhau.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Việc làm tăng khá đều ở nhiều ngành. Dịch vụ chuyên nghiệp và kinh doanh — gồm kế toán, luật sư và các công việc văn phòng khác — tăng 70.000 vị trí trong tháng. Lĩnh vực tài chính tăng thêm 7.000 việc làm. Sản xuất tăng 19.000 việc làm, còn các nhà thầu thương mại chuyên ngành phi dân cư tăng 8.000 việc làm.

Nhưng phía sau những con số đẹp là một thực tế kém tươi sáng hơn. Lương giờ trung bình chỉ tăng 3,1% so với cùng kỳ năm ngoái — thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng giá. Thời gian thất nghiệp trung bình đã tăng lên 27 tuần trong tháng 10, mức cao nhất kể từ cuối năm 2021. Tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên mới ra trường ở mức khoảng 5,2% trong quý III, theo phân tích của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York. Tỷ lệ thất nghiệp của người lao động da đen là 6,6%, dù đã giảm so với tháng 9.

Cũng có những dấu hiệu tích cực: tỷ lệ nghỉ việc tăng trong tháng 9, cho thấy người lao động tự tin hơn vào khả năng tìm việc mới, và số lượng vị trí tuyển dụng cũng tăng lên. “Người lao động vẫn lo lắng về tình trạng hiện tại của thị trường việc làm,” Daniel Zhao, kinh tế trưởng của Glassdoor, nhận xét. “Nhưng ít nhất, báo cáo hôm nay là một bước đi đúng hướng để xây dựng lại niềm tin đó.”

Câu hỏi lớn treo trên thị trường lao động là tác động của trí tuệ nhân tạo. Lo ngại của nhà đầu tư về hướng đi của các khoản đầu tư vào công nghệ này đã khiến chứng khoán lao dốc hôm thứ Năm. Cho tới nay, AI dường như chưa gây ra tình trạng mất việc làm trên diện rộng, nhưng có dấu hiệu cho thấy nó đang góp phần làm chậm tuyển dụng, đặc biệt ở các vị trí đầu vào: các công ty có thể chọn đầu tư vào công nghệ thay vì tuyển thêm người.

Ở chiều ngược lại, AI đang thúc đẩy nhu cầu lao động trong xây dựng, sản xuất và các ngành gắn với việc xây trung tâm dữ liệu — những nơi đang thiếu thợ điện, thợ hàn và lao động kỹ thuật lành nghề, khiến lương của kỹ thuật viên lành nghề “tăng mạnh”, theo David Davis, giám đốc vận hành của NSH USA, nhà sản xuất thiết bị công nghiệp ở Albany, New York.

Tăng trưởng lương chậm chạp có thể khiến Cục Dự trữ Liên bang tiếp tục tập trung kiềm chế lạm phát. Ngân hàng trung ương đã giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng trước và sẽ họp lại vào tháng 12.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đây là ván cờ mà con số và cảm giác đi ngược nhau. 165.000 việc làm mới, thất nghiệp 4,1% — trên giấy, đó là một thị trường lao động “vững chắc”. Nhưng khi lương chỉ tăng 3,1% trong khi giá cả leo thang nhanh hơn, và người thất nghiệp phải chờ việc trung bình 27 tuần, thì “vững chắc” chỉ là chuyện của bảng thống kê, không phải của bữa cơm gia đình. Chính khoảng cách đó — giữa con số đẹp và đời sống thật — là một trong những lý do khiến cử tri Mỹ vừa tạo ra “làn sóng xanh” trong bầu cử giữa kỳ.

Với người Việt, báo cáo này gõ cửa theo hai hướng. Thứ nhất, Cục Dự trữ Liên bang giữ lãi suất cao để kiềm lạm phát thì đồng USD còn mạnh, và đồng USD mạnh thì hàng xuất khẩu của Việt Nam, kiều hối và cả giá vàng trong nước đều rung theo. Thứ hai, câu chuyện AI: một mặt nó làm chậm tuyển dụng đầu vào — điều mà sinh viên Việt mới ra trường đang cảm nhận rõ; mặt khác nó tạo ra cơn khát lao động kỹ thuật cho các trung tâm dữ liệu — và Việt Nam cũng đang mời gọi chính loại đầu tư đó.

Theo quý vị, khi việc làm tăng mà lương vẫn thua lạm phát, đâu mới là thước đo thật của một nền kinh tế khỏe — số người có việc, hay số tiền trong túi họ mua được bao nhiêu?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.