TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Chính trị

Tòa án Tối cao Mỹ bật đèn xanh cho tường biên giới xuyên vườn quốc gia Big Bend

Với phán quyết 5 trang không ký tên, Tòa án Tối cao cho phép chính quyền Trump tiếp tục xây hơn 300 dặm rào chắn ở Big Bend — chỉ Thẩm phán Ketanji Brown Jackson phản đối.

Minh họa: tường thép biên giới xuyên sa mạc Big Bend, cán cân công lý và sông Rio Grande
Tòa án Tối cao Mỹ bật đèn xanh cho tường biên giới xuyên vườn quốc gia Big Bend. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Tòa án Tối cao Mỹ vừa cho phép chính quyền Trump tiếp tục xây tường biên giới ở Big Bend, bang Texas — kể cả đoạn xuyên qua vườn quốc gia cùng tên. Trong phán quyết 5 trang không ký tên, tòa đã chấp thuận yêu cầu khẩn cấp của chính quyền, đình chỉ lệnh của tòa cấp dưới vốn tạm dừng dự án hồi tháng trước. Chỉ Thẩm phán Ketanji Brown Jackson phản đối.

Nguyên đơn gồm Trung tâm Đa dạng Sinh học (Center for Biological Diversity), một hướng dẫn viên chèo thuyền trên sông Rio Grande và một nhóm bảo tồn nhà thờ. Họ cho rằng việc xây dựng ở Big Bend sẽ làm giảm khả năng “sử dụng và thụ hưởng khu vực” của họ. Nhưng các thẩm phán lưu ý rằng Quốc hội, khi ban hành luật nhập cư cho phép Bộ trưởng An ninh Nội địa được miễn các yêu cầu của luật bảo vệ môi trường và bảo tồn, đã thể hiện “sự ưu tiên rõ ràng cho việc xây dựng biên giới nhanh chóng hơn là những tổn hại mà nguyên đơn nêu ra”. “Lợi ích của chính phủ do đó lớn hơn bất kỳ tổn hại về thẩm mỹ, giải trí và môi trường nào mà nguyên đơn cáo buộc,” các thẩm phán viết.

Trên bàn cờ quyền lực Washington, đây là nước cờ cho thấy ông Trump, Tổng thống thứ 47, vẫn giữ thế chủ động ở ván cờ mình khởi xướng từ năm 2016 với khẩu hiệu “Build the wall!”.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Chính quyền Trump dự định xây hơn 300 dặm rào chắn xe cao 6 foot cùng đường tuần tra, dựa trên đạo luật năm 1996 cho phép Bộ trưởng An ninh Nội địa “miễn mọi yêu cầu pháp lý” tại các khu vực có mức vượt biên trái phép cao. Theo Al Jazeera, Thẩm phán liên bang Kathleen Cardone đã chặn dự án hồi tháng 10, lưu ý rằng dù Big Bend chiếm hơn 25% đường biên giới Mỹ–Mexico, nó chỉ chiếm 0,3–2,2% số vụ bắt giữ người di cư. “Do đó, nếu khu vực Big Bend là khu vực có mức nhập cảnh trái phép cao, thì mọi khu vực khác cũng vậy,” bà Cardone viết. Tòa án Tối cao, ngược lại, cho rằng chính phủ “rất có khả năng thắng kiện” vì bà Cardone không có thẩm quyền xét xử theo đạo luật năm 1996, vốn chỉ cho phép tòa cấp quận thụ lý các khiếu nại về vi phạm Hiến pháp.

Dự án vấp phải sự phản đối của người dân địa phương thuộc cả hai đảng, những người cảnh báo việc xây dựng đe dọa sinh kế và xáo trộn cộng đồng. Vườn quốc gia Big Bend là nơi sinh sống của các loài có nguy cơ tuyệt chủng như dơi mũi dài Mexico, và các nguyên đơn cho rằng dự án có thể phá hủy “những đoạn mang tính biểu tượng” của hành lang sông Rio Grande được bảo vệ. Bản đồ của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới cho thấy rào chắn và đường tuần tra xuyên qua vườn quốc gia, kể cả những vùng hẻo lánh cần nổ mìn diện rộng và những hẻm núi biệt lập nơi chưa từng ghi nhận vụ vượt biên bằng xe nào. Cơ quan này đã trao 5 hợp đồng trị giá hơn 6 tỉ USD cho việc nâng cấp an ninh biên giới ở Big Bend, gồm hàng rào thép cao 30 foot, rào chắn xe và công nghệ giám sát mà cơ quan gọi là “bức tường thông minh”. Theo Ủy viên CBP Rodney Scott, bức tường đang được xây khoảng 12 dặm mỗi tuần và dự kiến hoàn thành trước khi nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump kết thúc. Trung tâm Đa dạng Sinh học lên án phán quyết, gọi đây là quyết định “dọn đường cho nhà thầu ủi phẳng sa mạc nguyên sơ và cho nổ tung vách hẻm núi”.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ quyền lực Washington, đây là nước cờ cho thấy ông Trump, Tổng thống thứ 47, vẫn giữ thế chủ động ở ván cờ mình khởi xướng từ năm 2016 với khẩu hiệu “Build the wall!”. Tòa án Tối cao không chỉ cho phép xây tường — mà còn khẳng định một nguyên tắc lớn hơn: khi Quốc hội đã trao quyền miễn trừ, lợi ích an ninh biên giới được đặt trên cả những đạo luật môi trường được vun đắp hàng chục năm.

Với Việt Nam, câu chuyện này đáng ngẫm ở một góc khác: tốc độ triển khai hạ tầng. Một dự án 6 tỉ USD với 300 dặm rào chắn, xây 12 dặm mỗi tuần, có thể vượt qua mọi rào cản pháp lý nhờ một đạo luật 30 năm tuổi — trong khi ở Việt Nam, không ít dự án hạ tầng trọng điểm vẫn ì ạch vì thủ tục và tranh chấp đất đai. Dĩ nhiên, cái giá môi trường ở Big Bend là thật, và người Việt cũng hiểu rõ cái giá đó qua những dự án từng san phẳng rừng hay lấn sông.

Theo quý vị, Tòa án Tối cao bật đèn xanh cho tường biên giới là chiến thắng xứng đáng của an ninh quốc gia, hay là tiền lệ nguy hiểm khi một đạo luật cũ có thể gạt bỏ mọi luật bảo vệ môi trường? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.