TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Kinh tế

United Airlines khôi phục sau sự cố hệ thống toàn công ty: 645 chuyến bay chậm giờ, chỉ 3 ngày sau lệnh cấm bay toàn quốc

Hãng hàng không United Airlines cho biết đã khắc phục sự cố công nghệ lan rộng khiến hàng trăm chuyến bay chậm giờ hôm thứ Hai — chỉ ba ngày sau khi Cục Hàng không Liên bang Mỹ ra lệnh cấm bay toàn quốc hiếm hoi, vụ cấm bay dài nhất kể từ sau vụ 11/9.

Minh họa: phi công United Airlines với máy tính bảng cảnh báo sự cố, máy bay tại cổng và bảng chuyến bay DELAYED
United Airlines khôi phục sau sự cố hệ thống toàn công ty: 645 chuyến bay chậm giờ, chỉ 3 ngày sau lệnh cấm bay toàn quốc Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Một tuần mà nước Mỹ dường như không thể bay nổi. United Airlines cho biết hôm thứ Hai đã “khắc phục sự cố công nghệ khiến các chuyến bay khởi hành bị chậm”, theo The Guardian. Sự cố kéo dài khoảng một giờ và kết thúc vào khoảng 18h00 giờ miền Đông, nhưng tới 18h50 cùng ngày, hãng vẫn ghi nhận 645 chuyến bay bị chậm — tương đương 20% lịch bay — và 25 chuyến bị hủy, theo trang theo dõi chuyến bay FlightAware, được Channel NewsAsia dẫn lại. Các chuyến bay đang trên không và các chuyến của United Express không bị ảnh hưởng. Hãng khẳng định “không có dấu hiệu cho thấy đây là vấn đề liên quan tới an ninh mạng”.

Nguyên nhân nằm ở một sự cố hệ thống nội bộ mà phi công là người cảm nhận rõ nhất. Theo bản ghi nhớ nội bộ của công đoàn phi công United mà Reuters xem được, một sự cố toàn công ty trên nền tảng web đã ảnh hưởng tới nhiều ứng dụng phi công sử dụng, trong đó có liên lạc tổ bay. Đáng ngại hơn, United không thể cung cấp trọng lượng cuối cùng của máy bay cho các chuyến khởi hành — thông số bắt buộc để phi công tính toán xem máy bay có thể cất cánh an toàn trong điều kiện thời tiết và đường băng hiện tại hay không. Công đoàn đã khuyên phi công làm theo hướng dẫn của trạm sân bay về việc có nên rời khỏi cổng hay không. Cổ phiếu United giảm 2,5% trong giao dịch sau giờ mở cửa.

Trên bàn cờ hạ tầng, tuần lễ này của nước Mỹ là một lời nhắc lạnh gáy: những hệ thống tưởng như bất khả xâm phạm — hàng không, ngân hàng, phần mềm văn phòng — đều có thể gục ngã chỉ vì một sợi cáp quang, một lỗi phần…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Sự cố xảy ra chỉ ba ngày sau một cú sốc lớn hơn nhiều: hôm thứ Sáu, thiết bị cũ kỹ đã khiến Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phải ra lệnh cấm toàn bộ máy bay thương mại trên cả nước trong gần năm giờ, gây hỗn loạn với hàng nghìn chuyến bay bị chậm hoặc hủy. Đây là lệnh cấm bay toàn quốc dài nhất kể từ vụ tấn công 11/9/2001. Theo công ty phân tích hàng không Cirium, hơn 18.100 chuyến bay dự kiến khởi hành tại các sân bay Mỹ từ thứ Sáu đến Chủ nhật đã bị hủy hoặc không cất cánh trong vòng ba giờ sau giờ dự kiến. Chính quyền Trump cho biết lệnh cấm bắt nguồn từ một đợt nâng cấp cáp quang trong bảo trì định kỳ, gây tràn dữ liệu và làm sập một hệ thống liên lạc quan trọng.

Đây không phải lần đầu United gặp sự cố kiểu này: tháng 8/2025, hãng từng tạm dừng bay sau sự cố với hệ thống Unimatic, vốn cung cấp thông tin chuyến bay cho các hệ thống tính trọng lượng và cân bằng máy bay. Chưa rõ sự cố hôm thứ Hai có liên quan tới Unimatic hay không. Và United không đơn độc trong tuần lễ công nghệ “đổ vỡ” này: cũng trong ngày thứ Hai, khách hàng báo cáo sự cố dịch vụ và khó truy cập tài khoản trực tuyến tại nhiều ngân hàng lớn của Mỹ và dịch vụ chuyển tiền Zelle sau sự cố kỹ thuật tại JPMorgan Chase; trước đó, sự cố lớn của Microsoft bắt đầu từ thứ Năm kéo dài sang hôm sau đã làm tê liệt Outlook, Teams và trợ lý AI Copilot, ảnh hưởng tới hàng triệu người và tổ chức trên toàn thế giới, từ trường học, bệnh viện tới tòa án và chính phủ.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ hạ tầng, tuần lễ này của nước Mỹ là một lời nhắc lạnh gáy: những hệ thống tưởng như bất khả xâm phạm — hàng không, ngân hàng, phần mềm văn phòng — đều có thể gục ngã chỉ vì một sợi cáp quang, một lỗi phần mềm cũ, hay một hệ thống tính trọng lượng máy bay. Không cần tin tặc, không cần khủng bố: chỉ cần một mắt xích trục trặc là cả một quốc gia đứng yên tại chỗ, hàng chục nghìn hành khách mắc kẹt, và hàng triệu người không mở nổi email.

Với Việt Nam, ván cờ này đáng suy ngẫm hơn vẻ bề ngoài: khi các hãng hàng không Việt ngày càng phụ thuộc vào hệ thống đặt vé, tính toán tải trọng và điều hành bay bằng phần mềm, thì một sự cố tương tự không còn là chuyện “của người ta” nữa. Du khách Việt bay đi Mỹ mùa lễ cuối năm nay có thể là người đầu tiên nếm trải hậu quả — chậm giờ, hủy chuyến, mắc kẹt ở sân bay xa lạ. Theo quý vị, khi cả bầu trời Mỹ cũng có thể “đứng hình” vì một lỗi kỹ thuật, liệu chúng ta đã chuẩn bị đủ phương án dự phòng cho những hệ thống mà mình phụ thuộc mỗi ngày? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.