TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Châu Á

Hơn 100 nghị sĩ Indonesia ký đơn luận tội Phó tổng thống Gibran: tấm bằng gây bão chính trường

Hơn 100 nghị sĩ Indonesia đã ký đơn kiến nghị mở đường luận tội Phó tổng thống Gibran Rakabuming Raka — con trai cựu tổng thống Joko Widodo — sau khi hai tòa án tối cao phán quyết hồ sơ học vấn của ông không đủ điều kiện tranh cử.

Minh họa: Phó tổng thống Indonesia Gibran Rakabuming Raka, tòa nhà quốc hội Jakarta, giấy chứng nhận học vấn và búa tòa án
Hơn 100 nghị sĩ Indonesia ký đơn luận tội Phó tổng thống Gibran: tấm bằng gây bão chính trường. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Một tấm bằng học vấn đang làm rung chuyển chính trường Indonesia. Hơn 100 nghị sĩ nước này đã ký đơn kiến nghị vào thứ Tư (11/11), mở đường cho việc luận tội Phó tổng thống Gibran Rakabuming Raka — con trai cả của cựu tổng thống Joko Widodo — một động thái có nguy cơ khoét sâu thêm căng thẳng chính trị ở nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.

Theo CNA, ông Gibran đang chịu sức ép dữ dội sau các phán quyết hồi tháng trước của Tòa án Hiến pháp và Tòa án Tối cao, cho rằng hồ sơ học vấn của ông không đáp ứng yêu cầu bầu cử. Tranh cãi nổ ra giữa lúc rạn nứt ngày càng rộng giữa ông Widodo và Tổng thống đương nhiệm Prabowo Subianto. Ông Gibran đã bày tỏ ý định từ chức trong cuộc gặp với ông Prabowo hôm thứ Ba.

Trên bàn cờ Jakarta, đây không còn là chuyện một tấm bằng — mà là một nước cờ quyền lực giữa hai triều đại.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đơn kiến nghị nêu rõ ông Gibran không đủ tư cách giữ chức vụ vì các phán quyết của tòa đồng nghĩa ông “không còn đáp ứng các yêu cầu đối với ứng viên phó tổng thống”, theo lời nghị sĩ Muhammad Kholid, một trong những người ký đơn. Đơn sẽ được trình lên Chủ tịch Hạ viện, ông Kholid nói với Reuters, và tuyên bố chính thức về lập trường của các nghị sĩ sẽ dẫn tới quy trình luận tội.

Tòa án Tối cao cho biết trong phán quyết công bố trên trang web của tòa vào tối thứ Ba rằng tòa đã chỉ đạo Bộ Giáo dục thu hồi giấy chứng nhận tương đương trình độ học vấn của ông Gibran — giấy chứng nhận mà tòa đã tuyên bố vô hiệu. Ông Gibran, người từng du học nước ngoài, đã dùng giấy chứng nhận này để đáp ứng yêu cầu học vấn và ra tranh cử năm 2024, cuộc bầu cử mà ông thắng cùng ông Prabowo. Luật bầu cử Indonesia yêu cầu ứng viên phó tổng thống phải hoàn thành trung học phổ thông hoặc trình độ tương đương, nhưng tòa kết luận giấy chứng nhận được cấp dựa trên bằng chứng thực ra không chứng minh được con trai cả của ông Jokowi đã tốt nghiệp. “Không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy ông Gibran có bằng cấp hay chứng chỉ nước ngoài có thể làm cơ sở tương đương với bằng trung học phổ thông hoặc trình độ tương đương”, phán quyết nêu rõ.

Nhà nghiên cứu Sana Jaffrey thuộc Đại học Quốc gia Úc nhận định khó có thể tưởng tượng các nghị sĩ sẽ hành động chống lại ông Gibran mà không có sự biết hay chấp thuận của ông Prabowo. “Sự im lặng của ông Prabowo cho thấy ông muốn loại bỏ ông Gibran mà không phải gánh cái giá chính trị của việc công khai dàn xếp việc đó, đặc biệt là nguy cơ phản ứng dữ dội từ những người ủng hộ ông Jokowi — lực lượng đã giúp ông thắng cử”, bà nói. Bà cho rằng khủng hoảng cho thấy vận mệnh chính trị của một nhóm nhỏ giới tinh hoa đang được đặt lên trên nhu cầu quản trị hiệu quả và ổn định của đất nước. “Tình trạng bất định kéo dài ở cấp cao nhất của quyền lực sẽ chỉ làm sâu thêm nỗi lo trong nước và quốc tế về hướng đi của đất nước”, bà cảnh báo.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ Jakarta, đây không còn là chuyện một tấm bằng — mà là một nước cờ quyền lực giữa hai triều đại. Ông Prabowo im lặng, các nghị sĩ ra tay, còn ông Jokowi đứng ngoài nhìn con trai mình trở thành quân bài mặc cả. Nước cờ khôn ngoan nhất lúc này thuộc về người không nói gì: nếu ông Gibran ra đi, ông Prabowo rũ được cái bóng của người tiền nhiệm mà không phải tự tay ra đòn; nếu ông Gibran ở lại, phe Jokowi vẫn còn một quân cờ trong nội các. Dù kết quả ra sao, người trả giá là sự ổn định của Indonesia — nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam.

Với Việt Nam, bài học nằm ở chỗ thể chế phải mạnh hơn con người. Một tấm bằng không rõ ràng có thể leo thang thành khủng hoảng hiến pháp, kéo theo bất định cho đầu tư, tỉ giá và cả giá hàng hóa. Doanh nghiệp Việt làm ăn với Indonesia — từ cà phê, thủy sản tới dệt may — cần theo dõi sát ván cờ này: khi chính trường Jakarta rung lắc, đồng rupiah rung theo, và ví tiền của người xuất khẩu Việt cũng rung theo. Ổn định chính trị, suy cho cùng, cũng là một loại hạ tầng — rẻ hơn mọi cây cầu, nhưng mất đi thì đắt hơn mọi cây cầu.

Theo quý vị, việc luận tội một phó tổng thống vì tấm bằng học vấn là bảo vệ Hiến pháp, hay chỉ là một nước cờ loại bỏ đối thủ trong ván cờ quyền lực Jakarta? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.