Tham vọng AI của Trung Quốc vấp phải vấn đề tiền: chi 139 tỉ USD mà doanh thu chỉ bù chưa tới 8%
Trong khi Anthropic vừa huy động hơn 80 tỉ USD trong đợt IPO kỷ lục, các công ty công nghệ lớn nhất Trung Quốc dự kiến tăng gấp đôi chi tiêu vốn lên 139 tỉ USD năm nay — nhưng doanh thu từ các phòng thí nghiệm AI chỉ bù được chưa tới 8% con số đó.

Cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang lộ rõ một khoảng cách mà tiền không dễ lấp đầy: tiền của Trung Quốc. Trong khi công ty Anthropic vừa huy động hơn 80 tỉ USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) kỷ lục trong tuần này, các công ty công nghệ lớn nhất Trung Quốc dự kiến sẽ tăng gấp đôi chi tiêu vốn trong năm nay lên 139 tỉ USD — nhưng doanh thu từ các phòng thí nghiệm AI của họ chỉ bù được chưa tới 8% con số đó, theo New York Times.
Con số này, do hãng nghiên cứu Rhodium Group đưa ra, cho thấy bài toán nan giải của Bắc Kinh: muốn đuổi kịp Mỹ trong cuộc đua AI, Trung Quốc phải chi tiêu khổng lồ — và chi tiêu được dự báo sẽ vượt 193 tỉ USD vào năm 2027 — nhưng tiền thu về từ AI vẫn còn quá ít so với tiền bỏ ra. Thị trường chứng khoán đã phản ánh nỗi lo đó: chỉ số STAR 50 của Trung Quốc — theo dõi các công ty công nghệ niêm yết tại Thượng Hải — đã lao dốc 43% kể từ cuối tháng 7.
Ván cờ AI cho thấy một quy luật cũ: ai có tiền, có chip và có thị trường vốn sâu thì người đó dẫn đầu — và hiện tại cả ba quân bài đó đều đang nằm trong tay Mỹ.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Khoảng cách đầu tư giữa hai nước còn lớn hơn nhiều so với con số chi tiêu vốn. Theo Chỉ số AI của Đại học Stanford, đầu tư tư nhân vào AI tại Trung Quốc trong năm 2025 chỉ đạt 12,4 tỉ USD, so với 280 tỉ USD tại Mỹ — gấp hơn 22 lần. Về năng lực tính toán, từ năm 2022 tới tháng 6/2026, các công ty Mỹ sở hữu năng lực tương đương khoảng 20 triệu chip Nvidia H100, trong khi Trung Quốc chỉ có khoảng 2,6 triệu, theo hãng nghiên cứu Epoch AI.
Vấn đề không chỉ là tiền, mà còn là chip. Ông Lương Văn Phong (Liang Wenfeng), người đứng đầu công ty DeepSeek — niềm tự hào AI của Trung Quốc — cho biết sẽ cần gấp bốn lần số chip Huawei 950 mới sánh được với một chip Nvidia GB300 tiên tiến. Nói cách khác, ngay cả khi Trung Quốc tự sản xuất được chip, hiệu năng vẫn kém xa đối thủ Mỹ — và lệnh cấm vận chip của Washington càng làm khoảng cách đó khó thu hẹp.
Bài báo của New York Times, đăng sáng 20/11, được viết bởi hai nhà báo Sui-Lee Wee và Li You. Nó vẽ nên một bức tranh trái ngược hoàn toàn với hình ảnh Trung Quốc thường được nhắc tới trong cuộc đua AI: không phải một cỗ máy không thể ngăn cản, mà là một nước đang phải trả giá đắt cho tham vọng của mình — và thị trường đã bắt đầu tính toán cái giá đó.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ván cờ AI cho thấy một quy luật cũ: ai có tiền, có chip và có thị trường vốn sâu thì người đó dẫn đầu — và hiện tại cả ba quân bài đó đều đang nằm trong tay Mỹ. Trung Quốc chi 139 tỉ USD nhưng chỉ thu về chưa tới 8%, đó không phải là đầu tư, mà là đốt tiền để mua thời gian. Nhưng Bắc Kinh cũng không còn lựa chọn nào khác: trong cuộc đua AI, đứng yên đồng nghĩa với tụt hậu.
Với Việt Nam, cuộc đua này không phải chuyện của người khác. Việt Nam đang đặt cược lớn vào chuỗi cung ứng bán dẫn và trung tâm dữ liệu — nếu Trung Quốc hụt hơi, đơn hàng và dòng vốn có thể chảy sang Việt Nam; nhưng nếu Mỹ siết chặt hơn nữa, cả khu vực sẽ cùng chịu sức ép. Cơ hội và rủi ro đi cùng nhau trên một bàn cờ. Theo quý vị, Trung Quốc sẽ thu hẹp được khoảng cách AI với Mỹ — hay vấn đề tiền sẽ khiến Bắc Kinh mãi phải chạy theo sau? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


